Organ nakli bekleyen yüz binlerce insan için umut olabilecek bir alanda tıp tarihine geçen bir adım atıldı. Çin’de 71 yaşındaki bir hastaya, genetiği değiştirilmiş bir domuzdan alınan karaciğer nakledildi. Yeni yayımlanan olay raporuna nazaran, bu operasyon hastanın 171 gün hayatta kalmasını sağladı.
Ameliyatın birinci evresi başarılı olsa da, sonrasında gelişen önemli komplikasyonlar nedeniyle hasta hayatını kaybetse de, araştırmacılar bu hadiseyi domuz organlarının artık teorik bir fikir olmaktan çıktığına dair güçlü bir ispat olarak görüyor. Elbette bu teknolojinin inançlı ve sürdürülebilir hale gelmesi için kat etmesi gereken uzun bir yol olduğu da belirli.
Hastaya, hepatit B kaynaklı ileri seviyede karaciğer sirozu ve sağ lobda büyük bir tümör teşhisi konmuştu. Klinik değerlendirmeler, tümörlü lobun cerrahi olarak çıkarılmasının önemli karaciğer yetmezliğine yol açabileceğini gösteriyordu. Üstelik lokal sıhhat kuralları nedeniyle hasta, klasik bir kadavra karaciğer nakli için de uygun değildi. Aile içinde de kısmi karaciğer bağışı yapabilecek uygun bir donör bulunamayınca, tabipler mevcut tedavi seçeneklerinin büsbütün tükendiğini gördüler.
Araştırmacılar, karşılaşılan en büyük sorunun karaciğer nakli için uygulanabilir bir alternatif bulmak olduğunu belirterek, tahlili ksenotransplantasyon yolunda aradılar. Ksenotransplantasyon, insan dışındaki canlılardan alınan organların beşere nakledilmesi manasına geliyor ve organ bağışı listelerinde bekleyen binlerce hasta için potansiyel bir tahlil olarak görülüyor.
10 genetik değişiklik taşıyan karaciğer
Çin’deki hastanın durumunun aciliyeti nedeniyle, cerrahlar genetiği değiştirilmiş bir Diannan minyatür domuzundan alınan karaciğeri naklettiler. Bu organ, insan bedeniyle ahengini artırmak ve bağışıklık sisteminin organa saldırma riskini en aza indirmek emeliyle 10 genetik değişiklik taşıyordu.
Bu tıp ksenotransplantasyon teşebbüsleri son yıllarda kalp ve böbrek üzere organlarda tekrar canlanmış olsa da, canlı hastalarda hala son deva olarak uygulanıyor. Domuz böbreği nakledilen Towana Looney üzere vakalar, bu alandaki ilerlemeyi gösteriyor.
Nakil ameliyatını takip eden birinci bir ay boyunca, domuz karaciğeri sıkıntısız çalıştı ve hastanın bağışıklık sisteminden rastgele bir reddedilme belirtisi göstermedi. Bu durum, operasyonun biyolojik olarak başarılı olduğunun değerli bir deliliydi.
Ancak 38. günde, ksenotransplantasyonun en önemli komplikasyonlarından biri olan trombotik mikroanjiyopati (xTMA) gelişti. Bu, damarlarda pıhtılaşmaya neden olan ve çok sayıda organı etkileyen önemli bir bozukluktu. Gelişen komplikasyonlar üzerine domuz karaciğeri maalesef çıkarılmak zorunda kaldı. Uygulanan ağır tedavilere karşın hasta, 135. günde üst gastrointestinal kanama geçirdi ve 171. günde ömrünü yitirdi.
Dönüm noktası, lakin hala büyük maniler var
Araştırma grubunun başındaki Dr. Beicheng Sun, yayımlanan bu olay raporunu “kanıtlanmış bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Dr. Sun, nakledilen karaciğerin birinci ay problemsiz çalışmasının ksenotransplantasyonun potansiyelini gösterdiğini, lakin pıhtılaşma bozuklukları ve bağışıklıkla ilgili öteki komplikasyonların hala aşılması gereken büyük pürüzler olduğunu vurguladı.
Global olarak pek çok uzman, bu olayın ksenotransplantasyon alanında değerli bir ilerleme olduğunu kabul ediyor. Yeniden de uzmanlar, domuz organlarının organ nakli bekleyen hastaların büyük çoğunluğu için uygulanabilir bir seçenek haline gelmesine daha yıllar olduğunu belirtiyor.
