Gezegenimizin iklim sistemi, Güneş’ten gelen enerjiyi ne kadar emdiği ve ne kadarını uzaya geri yansıttığı ortasındaki hassas bir istikrara bağlıdır. Bu istikrar, yani Dünya’nın güç istikrarı, okyanus ve atmosfer akımlarının temel belirleyicisidir. Bu dengeyi anlamak, süratle derinleşen iklim krizi çağında büyük kıymet taşıyor.
Yeni bir bilimsel araştırma, NASA’nın çeyrek asırlık uydu datalarını inceleyerek, bu istikrarda dikkat cazip ve tasa verici bir değişimin yaşandığını ortaya koydu: Dünya giderek kararıyor.
Araştırmacılar, 1997 yılında başlatılan Bulutlar ve Dünya’nın Işıma Gücü Sistemi (CERES) projesi kapsamında toplanan bilgilere odaklandı. NASA, bu proje ile bulutları ve Dünya’nın güç istikrarını uydulardan gözlemleyerek iklim ve hava durumu araştırmaları için kapsamlı bilgi setleri üretiyor.
Analizler sonucunda, Dünya’nın albedosunda (Güneş ışığının ne kadarının uzaya geri yansıtıldığı) bariz bir değişim olduğu tespit edildi. Basitçe söylemek gerekirse, gezegenimiz artık daha az Güneş ışığını geri yansıtıyor, bu da daha fazla enerjiyi emdiği manasına geliyor.
Kuzey ve Güney ortasındaki uçurum
Bulguların en çarpıcı yanı ise, bu kararma eğiliminin Kuzey ve Güney Yarımküre ortasında büyük bir eşitsizlikle ilerlemesi. Olağanda iki yarımkürenin tıpkı ölçüde Güneş ışığını yansıtması beklenirken, uydu müşahedeleri her iki yarımkürenin de karardığını, fakat Kuzey Yarımküre’nin çok daha süratli karardığını gösteriyor.
Başka bir tabirle, Kuzey Yarımküre artık Güney Yarımküre’ye nazaran çok daha fazla güneş gücü emiyor. Bu durum, global iklim sistemi üzerindeki baskıyı artırıyor. Araştırma takımına nazaran, bu dengesizliğin gerisinde birden fazla faktör yatıyor: Bunlar bulut örtüsündeki değişimler, kar örtüsünün azalması ve
Atmosfer’deki su buharı oranındaki değişiklikler…
Okyanus akımları istikrar sağlayamıyor
Önceki bilimsel çalışmalar, iki yarımküre ortasındaki bu çeşit güç farklılıklarının, okyanus ve atmosfer sirkülasyonu üzere büyük ölçekli sistemler sayesinde telafi edildiğini öne sürüyordu. Lakin bu yeni araştırma, gözlemlenen farkların artık tam olarak telafi edilemediğini gösteriyor.
Araştırmacılar, karbondioksitin artan etkisiyle iklim modellerinde görülen yüzey ısınması ve albedo farklılıklarının gelecekte bu dengesizliği daha da artırma riskine işaret ediyor. Bilgiler, tıpkı vakitte Kuzey Yarımküre’nin daha süratli ısındığını ve tropikal bölgelerinin giderek daha nemli hale geldiğini gösteriyor. Bu durum, gezegenin büyük ölçekli atmosferik dolanımında kritik bir değişimin yaşandığının en somut delillerinden biri. Bilim insanları, bu karmaşık ve hayati sistemin tam olarak anlaşılması için uzun vadeli ve daima müşahedelere gereksinim olduğunun altını çiziyor.
Çalışma, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) mecmuasında yayımlandı…
