1950 yılında, ünlü astrofizikçi Enrico Fermi, meslektaşlarıyla sıradan bir öğlen yemeğinde derin bir soru sordu: “Herkes nerede?” Yani şayet gelişmiş uzaylı medeniyetlerinin bir yerde var olma mümkünlüğü çok yüksekse, neden onlara dair hiçbir iz bulamıyoruz? Bu soru, Fermi paradoksu olarak bilinir ve o günden beri araştırmacıların zihnini kurcalıyor. Artık ise astrofizikçi Robin Corbet, bu tuzağa “radikal gündeliklik” isimli bir kavramla yaklaşmayı öneriyor.
Maryland Üniversitesi, Baltimore County’de kıdemli araştırma bilim insanı olan Corbet, NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ne bağlı olarak çalışıyor. Ona nazaran galakside, bizim kadar ileri teknolojilere ulaşamamış, mütevazı sayıda uzaylı medeniyeti olabilir. Teknolojileri bizimkine epeyce yakın ve bu yüzden birbirlerini tespit edemiyor olabilirler.
Büyük sessizliğe alternatif bir açıklama
Samanyolu’nda radyo bağlantısı kurabilecek medeniyet sayısını iddia eden bir formül olan Drake Denklemi ile yapılan hesaplamalar, aslında birkaç tane olması gerektiğini gösteriyor. Biz onlarca yıldır radyo sinyalleri yaydığımıza nazaran, Drake Denklemi’nin karşılığı en azından bir olmalı.
Daha radikal yaklaşan birtakım astrofizikçiler, gelişmiş medeniyetlerin galaksinin tamamına yayılmasının astronomik vakit ölçekleri içinde kısa süreceğini öne sürüyor. Şayet uzaylılar bunu başardıysa, insanlık onların varlığını çeşitli teknosinyallerle tespit edebilirdi. Yapay elektromanyetik işaretler, yıldızlar etrafında güç toplayan Dyson kürelerine emsal yapılar ya da Dünya’daki uzaylı kalıntıları üzere. Fakat bugüne kadar bunların hiçbiri bulunamadı.
Bilim insanları, bu “büyük sessizlik” meselesini çözmek için birçok farklı hipotez geliştirdi. Tahminen zeki uzaylılar bizim anlayamayacağımız kadar gelişmişlerdir. Ya da tahminen Dünya’dan uzak durmayı tercih ediyorlardır. Ya da tahminen galakside hakikaten yalnızız. En karamsar görüşe nazaran, gereğince gelişmiş tüm uygarlıklar kendilerini yok ediyor olabilir. Corbet’e nazaran bu olasılıklar epey uç görünüyor; o yüzden farklı bir soruyu sormaya karar verdi: Ya medeniyetlerin doğal bir teknolojik sonu olsaydı. Yani çok ileri gidemedikleri, ne bizi tespit edebilecek kadar ne de kendileri tespit edilebilecek kadar ilerleye miyorlarsa?
Belki de yalnızca galaksi göründüğünden daha sıkıcıdır
Corbet’in tezine nazaran, insanlık teknolojik ilerlemede zati yakın bir sonda olabilir. Uzaylı medeniyetler de benzeri bir hudutla karşılaşmış, gelişip hududu etaptan sabit kalmış olabilir. Bu fikir, “radikal gündeliklik ilkesi” olarak isimlendiriliyor. Uzaylı toplumlar dev uzay yapıları inşa etmiyor, ışık suratında seyahat etmiyor; daha çok biz üzere, hudutlu kaynaklarla hudutlu gayretler içinde yaşıyor olabilirler.
Zamanla kozmik keşiften vazgeçip durumu değiştirmeden varlıklarını sürdürürler. Tekrar de Corbet, bu hipotezin uzaylı uygarlıklara dair hiçbir iz bulamayacağımız manasına gelmediğini vurguluyor. Teknoloji sıradan seviyede olsa bile “sızıntı radyasyonu” üzere sinyaller ortaya çıkabilir ve radyo teleskopları gelişmeye devam ederse bu türlü bir keşif çok uzak olmayabilir.
Ama Corbet heyecanlanmamamız gerektiğini de ekliyor: “Bu, birçok bakımdan derin sonuçlar doğurur, ancak teknoloji düzeyimizde büyük bir sıçrama getirmeyebilir ve bizi biraz hayal kırıklığına uğratabilir.”
