İngiltere’de Bicester yakınlarındaki Dewars Çiftliği yahut mahallî bilim insanlarının taktığı isimle “Dinozor Otoyolu”, 166 milyon yıl öncesine ilişkin devasa bir vakit kapsülü olarak öne çıkıyor. Bu bölge, Orta Jura Devri’nden kalma yüzlerce dinozor ayak izine mesken sahipliği yapması sebebiyle, Dünya’nın en kıymetli paleontolojik alanlarından biri haline geldi.
Ancak 2025 yazında yapılan son hafriyatlar, tüm beklentilerin ötesine geçti ve Avrupa kıtasının bilinen en uzun dinozor izi serisini ortaya çıkardı.
Bu sıra dışı alanın keşfi aslında bir taş ocağı personelinin dikkati sayesinde başladı. Emekçi, kil yüzeyinin altında fark ettiği alışılmadık tümseklerin yalnızca jeolojik oluşumlar olmadığını anladığında, bölgenin ne kadar pahalı olduğu fark edildi. Daha sonra bu otoyol, birinci isimlendirilen dinozorlardan biri olan etçil Megalosaurus üzere çeşitlerin de dahil olduğu pek çok canlının izlerini taşıyan bir fosil laboratuvarına dönüştü.
Paleontolojinin bir alt kısmı olan iknoloji (ayak izi ve gibisi iz fosillerini inceleyen bilim dalı) için bu bölge heyecan verici bir hazine manasına geliyordu. Lakin bölgenin tam potansiyelini ortaya çıkarmak için kapsamlı bir hafriyat gerekiyordu. Bu gayeyle, BBC Two’nun bilim programı “Digging For Britain” sponsorluğunda, Oxford Üniversitesi Tabiat Tarihi Müzesi (OUMNH) ve Birmingham Üniversitesi liderliğinde büyük bir bilim grubu kolları sıvadı.
Avrupa rekoru kıran ayak izleri
2025 yazında, yaklaşık 100 kişinin çalıştığı bir haftalık ağır hafriyat çalışması başladı. Ne yazık ki, çok sıcak hava şartları yüzeyi adeta betona çevirdiği için takımlar hayli güçlü bir çalışmayla karşılaştı. Lakin güçlü kurallara karşın, hafriyat alanında yüzlerce yeni ayak izi keşfedildi.
Bu keşiflerin en heyecan verici olanı, tüm alan boyunca kuzeyden güneye uzanan ve her biri yaklaşık 1 metre büyüklüğünde olan dev ayak izlerinden oluşan bir yoldu. Araştırmacılar, bu yoldan yaklaşık 80 ayak izini kazıp belgelemeyi başardılar. Bu kesintisiz iz dizisi, bir sauropod (uzun boyunlu otçul dinozor) tipine ilişkin ve toplam 220 metre uzunluğuyla, resmi olarak Avrupa’da keşfedilen en uzun sauropod izi rekorunu kırdı. Dünya rekoru ise ABD’de bulunuyor.
166 milyon yıl öncesine ilişkin bir manzara
Oxford Üniversitesi Tabiat Tarihi Müzesi Yer Bilimcisi Dr. Duncan Murdock, bu bulguların kıymetini vurguluyor: “Bu alandaki en heyecan verici şey, ayak izlerinin hem boyutu hem de sayısı. Artık onlarca bireyin, tahminen de bir sürü halinde, tıpkı anda bu bölgeden geçtiğine dair elimizde sağlam deliller var.“
Ayak izlerinin yanı sıra, hafriyatlar sırasında deniz omurgasızları, çeşitli bitki kalıntıları ve hatta bir timsah çenesi fosili de bulundu. Bu bulgular, 166 milyon yıl evvel Oxfordshire’ın yalnızca karada yaşayan dev dinozorlara değil, birebir vakitte sulak alanlara ve çeşitli bir ekosisteme konut sahipliği yaptığını gösteriyor.
Dr. Murdock’un da belirttiği üzere, bu tahliller sayesinde bilim insanları, dinozorların dolaştığı Orta Jura periyodunda Oxfordshire’ın nasıl bir yer olduğuna dair giderek daha eksiksiz bir fotoğraf oluşturuyorlar. Hava şartları 2025 kazılarını zorlamış olsa da, “Dinozor Otoyolu”nun hala keşfedilmeyi bekleyen pek çok sırrı barındırdığı kesin.
