Yaş ilerledikçe zihinsel kapasitemizin düşüşe geçtiği ve en parlak günlerimizin gençlikte kaldığı tarafındaki yaygın kanı, yeni bilimsel bulgularla sarsıldı. Avustralyalı bilim insanları tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, beynin genel zihinsel fonksiyonlarının aslında sanılanın tersine çok daha geç bir devirde, 55 ila 60 yaşları ortasında doruğa ulaştığını gösteriyor.
Batı Avustralya Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Gilles Gignac, bu durumun yaşlanma korkusunu bir kenara bırakıp orta yaşa heyecanla bakmak için sağlam bir neden sunduğunu belirtiyor. Gignac, “Birçoğumuz için genel ruhsal fonksiyonellik aslında 55-60 yaşları ortasında doruğa ulaşıyor. Tahminen de orta yaşı bir geri sayım olarak görmeyi bırakıp, onu bir tepe olarak görmeye başlamamızın vakti gelmiştir” diyor.
Daha evvelki araştırmalar, insanların fizikî performanslarının ekseriyetle yirmili yaşların ortalarından otuzlu yaşların başına kadar olan periyotta tepeye ulaştığını ortaya koymuştu. Bu nedenle atlet meslekleri nispeten kısa sürüyordu. Lakin bilişsel tepe kelam konusu olduğunda, tablo çok daha karmaşık.
Prof. Gignac ve ekibi, bilişsel tepeyi daha bütüncül bir yaklaşımla ele almak için yola çıktı. Evvelki araştırmaları meta-analiz yoluyla inceleyen grup, 16 temel bilişsel ve kişilik özelliğini belirledi. Bu özellikler ortasında hafıza müddeti, süreç suratı ve bilgi üzere bilişsel yeteneklerin yanı sıra; dışa dönüklük, duygusal zeka, vicdanlılık ve ahlaki muhakeme üzere “büyük beşli” kişilik özellikleri de bulunuyordu.
Tüm bu özellikleri ortak bir ölçekte standartlaştırarak ömür uzunluğu gelişimlerini haritalayan araştırmacılar, çarpıcı bir sonuçla karşılaştı. Araştırmaya nazaran, 16 farklı boyutun yaşa bağlı yörüngeleri birleştirildiğinde, genel zihinsel fonksiyonlar 55-60 yaşları ortasında tepeye ulaşıyor ve 65 yaş civarında düşüşe geçiyor. Bu düşüşün 75 yaşından sonra daha bariz hale gelmesi ise, ilerleyen yaşlarda işlevsellikteki azalmaların hızlanabileceğini gösteriyor.
Ancak kimi özellikler, bu genel eğilimin de ötesine geçiyor. Örneğin vicdanlılık yaklaşık 65 yaş civarında doruğa ulaşıyor. Duygusal istikrar75 yaş civarında, tepeye ulaşırken, ahlaki muhakeme ve bilişsel önyargılara direnç 70’li ve hatta 80’li yaşlara kadar gelişmeye devam edebiliyor.
Bu bulgular, iş dünyasındaki en kuvvetli ve karmaşık liderlik rollerinin neden ekseriyetle ellili ve altmışlı yaşlardaki bireyler tarafından üstlenildiğini açıklayabilir. Yüksek riskli liderlik ve yönetici konumları için en uygun şahısların, 40 yaşından küçük yahut 65 yaşından büyük olma ihtimali düşükken, 55 ila 60 yaş aralığında olma mümkünlüğü epey fazla.
