Yaklaşık yarım asırdan sonra insanlığın Ay yüzeyine döneceği birinci mürettebatlı misyon olan Artemis 3’ün ana yüklenicisi değişebilir. Nisan 2021’de NASA, Artemis programının birinci beşerli iniş aracını sağlaması için Elon Musk’ın şirketi SpaceX ile 2,9 milyar dolarlık dev bir mukavele imzalamıştı. Bu muahedeye nazaran SpaceX’in Starship megaroketinin modifiye edilmiş bir üst basamağı, astronotları Ay yüzeyine indirecekti. Fakat NASA, SpaceX’in geliştirme suratından memnuniyetsizliğini lisana getirerek ihaleyi yine açıyor.
NASA geçici başkanı Sean Duffy, dün yaptığı açıklamada, “SpaceX’i seviyorum; kusursuz bir şirket. Sorun şu ki, geride kalıyorlar. Vakit çizelgelerini uzattılar ve Çin ile yarış halindeyiz” dedi. Duffy, Artemis 3 misyonunun 2028’i hedeflediğini ve bu başkanlık periyodunda Ay’a gitmek istediklerini vurguladı. Bu nedenle Duffy, “sözleşmeyi açacağını” ve Jeff Bezos‘un kurduğu Blue Origin üzere öbür uzay şirketlerinin SpaceX ile rekabet etmesine müsaade vereceğini duyurdu.
Blue Origin, 2023 yılında 3,4 milyar dolar bedelinde başka bir Artemis İnsan İniş Sistemi kontratı kazanmış ve Blue Moon iniş aracıyla Artemis 5 misyonunda Ay yüzeyine inmeyi planlıyordu. NASA’nın bu atılımıyla Blue Origin’in Artemis 3 için de rekabete girmesi bekleniyor.
SpaceX ve Blue Origin ortasındaki gerilim
NASA’nın bu kararı, Elon Musk ve Jeff Bezos ortasında yeni bir kelam düellosunu başlattı. Musk, toplumsal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Blue Origin’in Ay’a hiç yük göndermediği üzere, yörüngeye bile gereğince yararlı yük taşımadığı tarafındaki kuşkularını lisana getirdi. Halbuki ki Blue Origin’in dev New Glenn roketi, Ocak ayındaki birinci fırlatışında Blue Ring uzay aracının bir prototipini yörüngeye taşımıştı.
Artemis 3 misyonunun planlanan lansman tarihi son birkaç yılda daima ertelendi. Birinci olarak 2024 sonu olarak belirlenen fırlatma, Starship’in test etapları, uzay giysileri ve NASA’nın Orion kapsülü üzere başka teknolojilerdeki problemler nedeniyle sırasıyla 2025, 2026 Eylül ve 2027 ortasına ertelenmişti. NASA Başkanı Duffy’nin son açıklaması, hedefin artık 2028 olduğunu gösteriyor.
Şu ana kadar Artemis programı, 2022 sonunda mürettebatsız Orion kapsülünü Ay yörüngesine gönderen Artemis 1 misyonunu muvaffakiyetle tamamladı. NASA, önümüzdeki yıl Şubat üzere erken bir tarihte dört astronotu Ay etrafında 10 günlük bir seyahate çıkaracak olan Artemis 2 görevi için hazırlıklarını sürdürüyor.
Bu ortada, SpaceX’in Starship’i bugüne kadar 11 yörünge altı test uçuşu gerçekleştirdi ve son iki fırlatmanın büsbütün başarılı olduğu biliniyor. Fakat NASA’nın kaygısının temelinde, Çin’in de 2030 yılına kadar Ay’a astronot indirme maksadına ulaşma yolunda önemli ilerleme kaydetmesi ve ABD’nin bu uzay yarışında geride kalma riskinin bulunması yatıyor. Artemis 3, 1972’deki Apollo 17 vazifesinden bu yana Ay yüzeyine birinci kere bir insanın ayak basacağı misyon olacak.
