Gökbilimcileri on yılı aşkın müddettir şaşırtan, galaksimizin merkezinden gelen gizemli bir yüksek güçlü parıltının kaynağına dair yeni bir ipucu bulundu. Yeni bilgisayar simülasyonları, Samanyolu’nun merkezine yakın karanlık hususun daha evvel varsayıldığı üzere yuvarlak (küresel) bir hale formunda değil, “düz” bir yapıda olduğunu gösteriyor. Bu keşif, karanlık unsur parçacıklarının çarpışıp yok olmasından kaynaklandığı düşünülen gama ışını parıltısının kökenine işaret edebilir.
Bu gizemli sinyal birinci olarak, Fermi uzay teleskobu galaktik merkeze yöneltildiğinde ölçülen çok ölçüde gama ışını ile fark edilmişti. Bilim insanları, başlangıçta bu ölçümün kozmosun kütlesinin birçoklarını oluşturan görünmez husus olan karanlık unsurun yok oluşundan kaynaklandığını varsaydı. Lakin gama ışınlarının yassı, disk gibisi formu, karanlık husus halelerinin global olduğu varsayımıyla çelişince, bu teori gözden düşmüştü.
Tartu Üniversitesi’nden Moorits Mihkel Muru liderliğindeki yeni çalışma, tam olarak bu temel varsayımı sorguluyor.
Karanlık unsurun yeni şekli
Gama ışınları, kozmosun en enerjik ışık biçimleridir ve çoklukla şiddetli kozmik olaylarla üretilirler. Samanyolu’nun çekirdeğinden gelen bu açıklanamayan parıltı için alternatif açıklama, süratli dönen yaşlı nötron yıldızları olan milisaniye pulsarları gösteriyordu.
Muru ve meslektaşları, Physical Review Letters mecmuasında yayımlanan çalışmalarında, Samanyolu gibisi galaksileri gerçekçi bir kozmik ortamda yine yaratan yüksek çözünürlüklü HESTIA simülasyon paketini kullandılar. Şaşırtan bir formda simülasyonlar, galaktik merkeze yakın karanlık unsurun, global değil, tıpkı gözlemlenen gama ışını sinyali üzere düzleşmiş bir hale sahip olduğunu gösterdi.
Muru, “En kıymetli sonucumuz, karanlık unsur yorumunun neden tercih edilmediğinin kolay bir varsayımdan kaynaklandığını göstermekti. Merkeze yakın karanlık unsurun global değil, düzleştiğini bulduk” dedi. Bu düzeltilmiş tablo, karanlık husus parçacıklarının birbirini yok etmesinden beklenen gama ışını örüntüsünün, gökbilimcilerin gözlemledikleriyle doğal olarak çok benzeri olabileceği manasına geliyor. Öbür bir deyişle, bilim insanları yanlış biçimi kullandıkları için karanlık husus teorisini erken bir kenara atmış olabilirlerdi.
Sıradaki soru: Pulsar mı, Karanlık Husus mi?
Yeni bulgular karanlık husus senaryosunu güçlendirse de, gizemi büsbütün çözmüyor. Bu iki teori ortasında kesin bir ayrım yapmak için gökbilimcilerin daha keskin ve yüksek çözünürlüklü müşahedelere muhtaçlığı var.
Eğer Kare Kilometre Dizisi (SKA) üzere yeni kuşak teleskoplar, galaktik merkezde bu parıltıyı açıklayacak kadar çok sayıda küçük, nokta gibisi (bireysel pulsar) kaynak ortaya çıkarırsa, pulsar açıklaması desteklenecek, radyasyon düzgün ve dağınık bir biçimde kalırsa, bu durum karanlık husus senaryosunu destekleyecektir.
Muru, “Karanlık husus için kesin ispat, teorik varsayımlarla tam olarak eşleşen bir sinyal olacaktır” diyerek, bu doğrulamanın gelişmiş modelleme ve daha uygun teleskoplar gerektireceğini ekledi.
