Kaliforniya’da yaşayan 61 yaşındaki bir adamın eklem ağrıları için kullandığı bitkisel destekler, onu aylar süren sersemlik haliyle ağır bakımda ömür gayreti vermeye kadar götürdü. Görünüşte zararsız olan bu desteklerin, bir kişinin bedenini nasıl büsbütün çökertebileceğini gösteren bu hadise, Annals of Internal Medicine: Clinical Cases mecmuasında yayımlandı ve bitkisel eserlerin arkasındaki tehlikelere dikkat çekti.
İsmi açıklanmayan adam, hastaneye geldiğinde genel durumu berbattı. Ateşi vardı, yürüyemeyecek kadar güçsüzdü, daima mide bulantısı çekiyordu ve bedeninde güzelleşmekte olan çok sayıda yara vardı. Kalp atış suratı ve teneffüsü yüksek, kan basıncı ise kritik derecede düşüktü. Birinci laboratuvar testleri, kanında Staphylococcus aureus bakterisi olduğunu gösterdi. Sırt ağrılarının sebebi ise omurgasının içinde ve etrafında süratle berbatlaşan bir enfeksiyondu.
Doktorlar, omurilik üzerindeki baskıyı azaltmak için acil ameliyat planlasa da, hastanın kan basıncı o kadar düşüktü ki, akabinde gelişen mide-bağırsak sistemindeki kanama nedeniyle süratle hemorajik şoka girdi. Ağır bakım ünitesine kaldırıldığında, ince bağırsaklarında “sızan” bir ülser ve önemli bir yemek borusu iltihabı tespit edildi. Kanamayı durdurdular, lakin durumu kötüleşmeye devam etti; teneffüsü berbatlaştı ve entübe edilmek zorunda kalındı.
Vücudu çökerten bitkisel destekler: HPA ekseni nasıl kapandı?
Hastanın durumu, hekimleri böbrek üstü bezlerinde bir sorun olduğundan şüphelenmeye itti. Böbrek üstü bezleri, gerilim hormonu olarak bilinen kortizol dahil olmak üzere hayati steroid hormonlarını üretiyor. Kortizol salınımını denetim eden karmaşık sisteme Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal (HPA) ekseni denir. Bu eksen, kan basıncını, bağışıklık reaksiyonlarını ve metabolizmayı düzenlemede kritik rol oynar. Hastanın durumu, HPA ekseninin düzgün çalışmadığı ve böbrek üstü yetmezliği yaşadığı manasına geliyordu.
Endokrinologlara danışan tabipler, hastanın kortizol düzeyinin çok düşük olduğunu doğruladılar. Böbrek üstü yetmezliğinin nedenini ararken, ailenin verdiği bir bilgi asıl sebebi ortaya çıkardı: Adam, dört yıldır, hatta bazen günde dört kere, eklem ağrıları için üç farklı bitkisel destek kullanıyordu. Lakin hastalanmadan kısa mühlet evvel apansız bu destekleri bırakmıştı.
Ve hatalı muhakkak oldu
Artri King, Nhan Sam Tuyet Lien ve Linsen Double Caulis Plus ismindeki bu destekler, ABD Besin ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından daha evvel de uyarıldığı üzere, gizlice listelenmemiş glukokortikoidler içeriyordu. Yapılan testler, hastanın iki desteğinde bu güçlü steroidlerin varlığını doğruladı.
Doktorlar, hastanın aslında glukokortikoidlerden çok doz aldığını fark etti. Daima olarak bedendeki olağan seviyeyi aşan steroidler, hem bağışıklık reaksiyonlarını baskılayarak enfeksiyonlara ve ülserlere yol açmış hem de daha değerlisi, HPA ekseninin “kapanmasına” neden olmuştu. Adamın kronik kullanım sonrası steroidleri apansız bırakması, tam manasıyla bir adrenal krize yol açmıştı ve bu da hastaneye geldiğindeki düşük tansiyon ve genel çöküşün nedeniydi.
Hemen hidrokortizon tedavisine başlanan hasta krizden kurtarılsa da, HPA ekseninin toparlanması altı haftayı buldu. Bu süreçte tekrarlayan bakteriyel enfeksiyonlar gelişti ve aylarca süren ağır bakım ve deliryumun akabinde nihayet meskenine dönebildi.
Doktorlar, bu hadiseyi halkı saklı glukokortikoidler konusunda eğitmek için bir ikaz olarak nitelendiriyor. Reçetesiz satılan ve düzenlemeye tabi olmayan bu desteklerin, iddia edilenden çok daha önemli sıhhat komplikasyonlarına yol açabileceği konusunda hem doktorların hem de hastaların dikkatli olması gerekiyor.
