“İnsanlara alerjim var” üzere bir latifeyi daha evvel duymuş olabilirsiniz. Fakat tıp dünyası, kimi şahıslar için bu sözün acı bir gerçeği yansıttığını gösteriyor. Uzmanlar, neredeyse her şeye alerji geliştirmenin mümkün olduğunu belirtiyor ve insanların beden sıvılarına verilen çok yansılar de bu alerjilerin ortasında yer alıyor. Bu ender durumlar, bireylerin toplumsal ve cinsel hayatlarını inanılmaz derecede zorlaştırabiliyor.
Hayati tehlike: Seminal Plazma Çok Hassaslığı (SPH)
İnsan bedeni sıvılarından kaynaklanan alerjilerin tahminen de en bilineni, meni (seminal plazma) alerjileri yahut daha gerçek ismiyle Seminal Plazma Çok Hassaslığı (SPH) olabilir. Bu durum, cinsel alaka sırasında menideki makul proteinlere karşı gelişen bir tepki.
Bu yıl BBC Future’a konuşan bir bayan, cinsel bağ sonrası lisanının birdenbire şişmeye başladığını ve boğulma tehlikesi atlattığını anlattı. SPH, kayıtlara geçen en eski olay olan 1967’de, yeni kocasıyla münasebete girdikten sonra anafilaktik şoka giren bir bayanla ilgili hadise raporundan beri biliniyor. Vulva yahut vajinada ağrı, yanma, kaşıntı ve şişlik üzere lokal tepkiler ve tüm bedene yayılan kaşıntı, yüz, dudaklar ve lisanda şişlik, nefes almada zorluk ve hatta yaygın anafilaksi üzere sistemik tepkileri içeren belirtiler süratle ilerleyebiliyor.
SPH’nin ne kadar yaygın olduğu ise bir öbür şaşırtan gerçek. Yapılan çalışmalar, cinsel bağ sonrası semptom bildiren bayanların yaklaşık yüzde 12’sinin mümkün SPH’ye sahip olabileceğini gösteriyor. Lakin 2024 prestijiyle son birkaç on yılda sırf yaklaşık 50 olay resmi olarak bildirilmiş olması, durumun büyük ölçüde teşhis edilemediğini öneriyor.
Kendine alerjisi olan erkekler ve tükürük tepkileri
Meni alerjileri çoğunlukla bayanları etkilese de, erkekler de bu alerjilerden büsbütün kaçınamayabiliyor. Son derece ender de olsa, bir erkeğin kendi menisine alerjisi olması mümkün. Orgazm Sonrası Hastalık Sendromu (POIS) olarak bilinen bu durum, ejakülasyondan çabucak sonra yorgunluk, beyin sisi ve kas ağrıları üzere grip gibisi semptomlara neden oluyor ve otoimmün yahut alerjik bir tepki olduğu düşünülüyor.
Meni alerjisi kadar yaygın olmasa da, anekdotsal ispatlar servikovajinal sıvı alerjilerinin de gelişebileceğini gösteriyor. Tabipler, cinsel bağdan sonra cinsel organlarında kaşıntı ve kızarıklık bildiren hastalarla karşılaşsa da, bu durumun gerçek bir alerji olup olmadığı konusunda kuşkular devam ediyor.
Meni üzere kaçınılması görece olarak kolay olan beden sıvıların yanı sıra, tükürük ve ter alerjileri üzere var olan öbür alerji örnekleri hayatı çok daha zorlaştırabiliyor. Tükürük alerjilerinde hatalı çoklukla tükürüğün kendisi değil, içindeki alerjenler oluyor. Örneğin, besin alerjisi olan bir kişi, alerjisi olduğu yiyeceği yemiş biriyle öpüştükten sonra tepki gösterebilir. Değişik bir formda, alerjisi olan besinin beden tarafından büsbütün emilmesinden saatler sonra bile, partnerin tükürüğü bu alerjeni taşımaya devam edebiliyor.
Ter alerjisi ise çoklukla kişinin kendi terine karşı geliştirdiği bir tepki. Kişi terlemeye başladığında yahut idman yaptığında, ter içindeki muhakkak bir proteine karşı kurdeşen dökebilir. Lakin geçmiş olaylara bakıldığında, eşinin ve oğullarının terine karşı alerjik tepki geliştiren bir bayanın kaydedilen birinci hadise olduğu görülüyor ve bu da öteki insanların terine karşı da alerji geliştirmenin mümkün olduğunu kanıtlıyor.
En ağır durum: Suyun kendisine karşı alerji
Bu tepkilerin birden fazla, sıvının kendisinden çok, sıvının taşıdığı ikincil bir alerjene karşı oluşsa da, suyun kendisine karşı alerji geliştirilmesi de mümkün. Aquajenik ürtiker olarak bilinen bu son derece ender rahatsızlık, esasen her türlü suya karşı alerji olarak kıymetlendirilebilir.
Bu alerjinin belirtileri, cildin suyla temas ettiği her yerde anında yahut dakikalar içinde kaşıntılı kabarıklıklar biçiminde ortaya çıkıyorr. En zorlayıcı yanı ise, ter, tükürük ve hatta gözyaşları üzere beden sıvılarının bile tepkisi tetikleyebilmesi. Suyla temasın kaçınılmaz olduğu düşünüldüğünde, duş almak, yağmura yakalanmak yahut bir bebeği kucaklarken üzerine tükürülmesi bile fizikî bir kabusa dönüşebilir. Bu yüzden, “başka insanlara karşı alerjinin” en şiddetli hali olarak kabul ediliyor.
