Güneş Sistemimizin en gizemli gök cisimlerinden biri olan Satürn’ün uydusu Enceladus, yapılan son bilimsel keşiflerle birlikte yaşama konut sahipliği yapma ihtimalini güçlendirdi. NASA’nın emekliye ayrılan Cassini misyonundan elde edilen dataların tekrar incelenmesi, uydunun Kuzey Kutbu’ndan daima olarak ısı sızdığını ortaya çıkardı. Bu bulgu, yüzeyin altında saklanan uçsuz bucaksız yeraltı okyanusunun daha evvel düşünülenden çok daha istikrarlı bir iklime sahip olabileceğine işaret ediyor.
Bilim beşerlerine nazaran bu istikrar, hayatın evrimleşmesi ve gelişmesi için kusursuz bir ortam sunabilir. Enceladus’un yüzeyi -201°C’ye kadar düşen dondurucu soğuklarla çorak olsa da, yeraltı okyanusunun ömür için gerekli tüm kimyasal bileşenleri barındırdığı zati biliniyordu. Lakin bugüne kadar, okyanusun sıcaklığının, organizmaların ortaya çıkışı için gereğince uzun müddet sabit kalıp kalamayacağı belirsizliğini koruyordu.
Oxford Üniversitesi’nden ortak müellif Dr. Carly Howett, bu istikrarın kıymetini açıklayarak, “Yaşamın hayatta kalmak için istikrara gereksinimi olduğunu düşünüyoruz. Münasebetiyle Enceladus’un güç çıktısının sabit olduğunu göstermek, yeraltı ortamının da büyük olasılıkla istikrarlı olduğu manasına gelir” dedi.
Çapı yaklaşık 500 kilometre olan Enceladus, Satürn’ün yerçekimi tarafından daima olarak sıkıştırılıp gerilerek, gelgit ısınması ismi verilen bir süreçle ısınıyor. Bu güç, Ay’ın büsbütün donmasını engelliyor. Lakin bir yeraltı okyanusunun hayatı destekleyebilmesi için, Ay’ın kazandığı gücün, kaybettiği güce eşit olması, yani istikrarda olması kaide. Şayet Enceladus, kazandığından daha fazla güç kaybediyorsa, okyanus sonunda büsbütün donacaktır ve bunun ömür için makus senaryo olduğu rahatlıkla belirtilebilir. Fakat, şayet kaybettiğinden daha fazla güç kazanıyorsa, buz kabuğunu alttan ısıtıp eritecek, bu da okyanusun sıcaklığını ve kimyasını süratlice değiştirerek ömrü tehdit edecektir.
“Kaplan çizgileri” ile yapılan tahminler
Daha evvelki araştırmalar, Enceladus’un faal Güney Kutbu’ndaki “kaplan çizgileri” olarak bilinen tektonik çatlaklardan fışkıran su jetleri nedeniyle ne kadar güç kaybettiğini varsayım ediyordu. Lakin, okyanus tüm buz katmanını birebir anda ısıttığı ve bu sebeple gece-gündüz sıcaklık döngüsünden çok küçük bir fark yarattığı için tüm gezegenin okyanustan kaybettiği enerjiyi hesaplamak zordu.
Araştırmacılar, bu ince sıcaklık artışlarının en kolay soğuk yüzeylere karşı fark edilebileceğini ve buz kabuğunun en ince olduğu yerlerde görülebileceğini fark ettiler. Kuzey Kutbu bölgesi de tam olarak bu ihtiyaçları karşılıyordu.
Cassini uzay aracından alınan ölçümleri kullanan bilim insanları, Kuzey Kutbu’nun yüzey sıcaklığını derin kış ve yaz aylarında karşılaştırdılar. Sonuç şaşırtıcıydı: Kutup etrafındaki yüzey, beklenenden yaklaşık 7°C daha sıcaktı. Bu datalardan yola çıkarak, uydunun metrekare başına 46 miliwatt, yani tüm gezegen genelinde 35 gigawatt güç kaybettiği hesaplandı.
Aktif Güney Kutbu’ndan kaynaklanan bilinen güç kaybı da eklendiğinde, Enceladus’un toplam güç kaybı 54 gigawatt’a ulaşıyor. Bu sayı, gelgitsel ısınmadan kaynaklanan varsayımı toplam güç girdisiyle neredeyse büsbütün tıpkı. Bu istikrar, uydunun okyanusunun uzun ömürlü ve istikrarlı olduğunu kanıtlıyor. Dr. Howett, bu durumun, “yaşamın evrimleşme bahtının daha yüksek olduğu uzun ömürlü ve istikrarlı bir okyanusa sahip olduğunu desteklediğini” belirtiyor.
Bilim insanları bu ömrün nasıl görüneceğinden emin değiller, lakin Dr. Howett, Enceladus’taki yaşamın, Dünya’nın derin hidrotermal bacalarındaki karides, yengeç ve ıstakoza benzeri canlılara benzemesinin mümkün olduğunu, apayrı formlar da olabileceğini ekliyor.
Bir sonraki basamak, okyanusların ömrün oluşması için gereğince uzun müddettir var olup olmadığını belirlemek olacak. Şayet gereğince yaşlı olduğu kanıtlanırsa, bilim insanları kimyasal hayat belirtileri aramak için Güney Kutbu’nun buzlu sütunlarına odaklanabilir yahut direkt okyanusa ulaşmak için yeni bir sonda gönderebilirler.
