Okyanus tabanı, yüzyıllardır insanoğlunun en az bildiği yerlerden biri olmayı sürdürüyor. Kara yüzeyinin çok büyük bir kısmı haritalandı, uzay boşluğuna araçlar gönderildi; fakat denizlerin karanlık derinlikleri hala büyük ölçüde bilinmezle dolu. Bu gerçeği bir kere daha hatırlatan yeni bir keşif, Ekvador açıklarındaki Galápagos sularından geldi: Daha evvel hiç kaydedilmemiş, minik ve mavi renkli bir ahtapot çeşidi…
Keşif, bir araştırma gemisinin Isla Darwin yakınlarında yürüttüğü 10 günlük seferin ortasında gerçekleşti. Bilim insanları, okyanus tabanındaki bir su altı dağını uzaktan kumandalı araçla incelerken 1773 metre derinlikte alışılmadık bir parlaklıkla karşılaştı. O anın ses kayıtları hala konuşuluyor: Grup üyeleri ekranda canlıyı görür görmez “Bu mavi!” diye bağırdı. Dişi bir birey dikkatlice yakalandı, birebir bölgede iki örnek daha görüntülendi. Yüzeye çıkarılan canlı, fotoğraflanarak muhafaza altına alındı.
Fotoğraflar Chicago’daki Field Doğal Tarih Müzesi’nin ahtapot uzmanı Dr. Janet Voight‘a e-posta ile ulaştığında, uzman gözlerine inanamadığını söyledi. Canlının beden yapısı Antarktika ve Uruguay etrafında yaşayan bilinen bir cinsi andırıyordu; lakin rengi büsbütün farklıydı. Canlıyı Chicago laboratuvarına taşımak da kolay olmadı. Galápagos’un biyolojik çeşitliliğini müdafaaya yönelik katı yasal prosedürler nedeniyle resmi ihracat müsaadeleri uzun bir bekleme sürecinin akabinde çıkabildi.
Neşter yerine X-ışınları
Laboratuvara ulaşan bu golf topu büyüklüğündeki canlı, takıma yeni bir sorun çıkardı. Dünyada bilinen tek örnek olan bu ahtapotu klasik yollarla incelemek, telafisi güç hasarlara yol açabilirdi. Takım, biyoloji araştırmalarında seçkin başvurulan mikro bilgisayarlı tomografi (BT) yoluna karar verdi. Bonn Üniversitesi’nden araştırmacıların da dahil olduğu çalışmada, canlının yumuşak dokularına ve iç organlarına hiç dokunulmadan üç boyutlu detaylı bir anatomik model elde edildi.
Zootaxa mecmuasında yayımlanan makaleyle bilim dünyasına tanıtılan yeni çeşit, keşfedildiği coğrafyaya atıfla “Microeledone galapagensis” ismini aldı. Pasifik’in her köşesinde ömrün bir biçimini bulduğunu vurgulayan bilim insanları, bu keşfin okyanus tabanında ne kadar fazlasının hala beklediğini bir kere daha gündeme taşıdığını belirtiyor.
