Uzay seyahatlerinde insan sıhhatini nelerin beklediği sorusu, Artemis II misyonuyla birlikte çok daha somut bir cevap bulacak. Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılacak olan bu misyon, insanlığı 54 yıl ortadan sonra birinci kere alçak dünya yörüngesinin ötesine, Ay’ın karanlık yüzüne yanlışsız taşıyacak.
Ancak bu seyahat yalnızca yeni bir rekor denemesi değil, birebir vakitte tıp dünyasında ihtilal yaratabilecek bir deneye de konut sahipliği yapıyor. “AVATAR” ismi verilen proje kapsamında, astronotların kendi hücrelerinden üretilen yapay kemik iliği dokuları onlarla birlikte uzaya gidiyor.
Bu dokular, “çip üzerindeki organlar” olarak bilinen ileri teknoloji eseri küçük numunelerden oluşuyor. NASA, her bir astronotun kendi kök hücrelerinden üretilen bu minik kopyalar sayesinde, derin uzaydaki radyasyonun ve yerçekimsiz ortamın her bir birey üzerinde nasıl bir hasar bıraktığını gözlemlemeyi hedefliyor. Bu sayede gelecekteki Mars vazifelerinde her astronotun şahsî gereksinimlerine nazaran özelleştirilmiş bir tıbbi çanta hazırlanması mümkün olacak.
Uzay araştırmalarında her gramın büyük değer taşıdığı düşünüldüğünde, yalnızca gereksinim duyulan ilaçların gemiye yüklenmesi lojistik açıdan da büyük bir avantaj sağlayacak.
Radyasyonun izinde şahsa özel tıp
Kemik iliği, bedenimizdeki kan hücrelerinin üretim merkezi olduğu için radyasyona karşı en hassas noktalarımızdan biri. Bugüne kadar astronot sıhhati üzerindeki tesirler çoklukla Dünya’nın manyetik müdafaası altındaki uzay istasyonlarında incelendi. Lakin Artemis II, bizi bu kollayıcı kalkanın dışına çıkarıyor. On gün sürecek olan bu kısa seyahat, uzun vadeli Mars ve Ay üssü vazifelerinde bedenin vereceği reaksiyonlar hakkında bize birinci gerçek bilgileri sunacak. Bilim insanları, mikro yerçekiminin kemik yoğunluğunu neden azalttığını ve radyasyonun DNA yapısını nasıl bozduğunu bu minik çipler üzerinden takip ediyor.
Deneyin en çarpıcı yanlarından biri de etik ve maliyet boyutunda yatıyor. Çip üzerindeki organ teknolojisi, hayvanlar üzerinde yapılan deneylere nazaran çok daha süratli, ucuz ve etik açıdan meselesiz bir alternatif sunuyor. Astronotlar dünyaya döndüğünde, çiplerdeki hücrelerin DNA dizilimleri çıkarılacak ve şahsen astronotların kendi bedenlerinden alınan örneklerle karşılaştırılacak. Bu kıyaslama, uzayın tesirlerini hücresel boyutta anlamamızı sağlayacak.
Üstelik bu araştırmanın meyveleri yalnızca uzayda toplanmayacak. AVATAR projesinden elde edilen bilgiler, dünyadaki kanser tedavileri için de yeni bir umut ışığı yakıyor. Radyoterapinin kemik iliği üzerindeki tesirlerinin daha güzel anlaşılmasıyla, gelecekteki kanser tedavilerinin çok daha maksat odaklı ve yan tesirleri azaltılmış bir yapıya kavuşması bekleniyor. Böylelikle uzayın derinliklerinde yapılan bu riskli testler, bir gün hastanelerdeki tedavi prosedürlerini büsbütün değiştirebilir.
