Dünya’nın yuvarlak olduğu bilgisi, çoğumuz için sorgusuz sualsiz kabul edilen bir gerçek. Fakat bilim dünyası bu bahiste yeni ve şaşırtan bir teoriyle karşımızda. Son araştırmalar, Dünya’nın ve gibisi gezegenlerin birinci oluşum evrelerinde tam manasıyla küre biçiminde olmayabileceğini ortaya koyuyor.
İngiltere’deki Central Lancashire Üniversitesi’nden bilim insanları, gezegenlerin oluşum süreçlerini anlamak için gelişmiş üstün bilgisayarlarda ayrıntılı simülasyonlar gerçekleştirdi. Bu simülasyonlar, yeni doğan gezegenlerin formuyla ilgili şimdiye kadar kabul edilen birtakım varsayımları önemli formda sorgulatıyor.
Daha evvel gezegenlerin, yıldızlarının etrafında dönen gaz ve toz disklerinden küre formunda oluştuğu düşünülüyordu. Lakin yapılan yeni çalışmalar, bu genç gezegenlerin aslında daha yassı ve eliptik bir formda ortaya çıktığını gösteriyor. Bilim beşerlerine nazaran, bu erken periyot gezegenler tam manasıyla bir küre değil; daha çok üstten ve alttan yavaşça basık, bir tıp “pide” yahut “pita ekmeği” formuna sahip olabilir.
Araştırmayı yürüten gruptan Dr. Dimitris Stamatellos, elde ettikleri sonuçlar karşısında şaşkınlıklarını gizlemedi. Dr. Stamatellos “simülasyonlarda, bu genç gezegenlerin biçimlerini birinci sefer üç boyutlu olarak inceledik. Karşımıza neredeyse bir Smarties (yuvarlak ve yassı bir şekerleme) üzere duran yapılar çıktı. Bu kadar yıldır gezegen oluşumu üzerine çalışıyoruz lakin onların biçimini bu kadar ayrıntılı düşünmemiştik. Küre olduklarını varsaymak işimizi kolaylaştırmıştı” diyor.
Peki ancak neden artık?
Peki, şimdiye kadar neden bu türlü bir form tespit edilemedi? Zira bugüne dek yapılan müşahedeler, ekseriyetle olgun gezegenleri incelemeye odaklanmıştı. Dünya üzere bildiğimiz gezegenler, vakitle kütleçekimi tesiriyle daha düzgün, yuvarlağa yakın bir forma bürünüyor. Dünya’nın kutuplardan hafif basık olduğunu biliyoruz; bu basıklık oranı yüzde 0,3 civarında. Jüpiter için bu oran yüzde 6, Satürn içinse yaklaşık yüzde 10. Fakat teleskoplarımızla gözlemleyebildiğimiz tüm gezegenler genel çizgileriyle tekrar de global.
Bu da akla şu soruyu getiriyor: Cihanın bir yerlerinde, şimdi büsbütün şekillenmemiş, bu “pide” formunda gezegenler olabilir mi? Ve şayet varsa, biz neden onları göremiyoruz? Bilim insanları, bu soruların peşine düşmeye hazırlanıyor. Şayet bir gün genç ve basık formda bir gezegen gözlemlenebilirse, bu keşif gezegenlerin oluşum süreciyle ilgili bugüne kadar bildiklerimizi kökten değiştirebilir. Tahminen de cihan, sandığımızdan çok daha çeşitli biçimlere sahip gezegenlerle doludur.
