İnsan elinin çekildiği toprakların nasıl birer yaban hayatı cennetine dönüşebileceğini görmek için Çernobil’den daha çarpıcı bir örnek bulmak güç. 1986’daki o büyük patlamanın üzerinden tam 40 yıl geçti lakin yasaklı bölge artık bir mezarlık değil, bilakis yırtıcı tabiatın zafer anıtı üzere yükseliyor.

Ukrayna ve Belarus ortasındaki binlerce kilometrelik bu ıssız alan, nükleer serpintinin gölgesinde kalmasına karşın bugün kaza öncesinden çok daha varlıklı bir ekosisteme konut sahipliği yapıyor. Etraf bilimci Jim Smith’in yıllara dayanan müşahedeleri, insanoğlunun günlük yerleşim baskısının, bir nükleer felaketten bile daha yıkıcı olduğunu deliller nitelikte.

Bölgenin en dikkat cazip sakinleri olan gri kurtlar, bilim dünyası için adeta birer evrimsel mucize haline gelmiş durumda. Princeton Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu hayvanların yüksek radyasyon altında nasıl hayatta kaldığını incelediklerinde sarsıcı bir keşfe imza attı. Çernobil kurtları, maruz kaldıkları radyasyona karşın kansere karşı direnç gösteren özel genetik mutasyonlar geliştirdi.

Yapılan kan tahlilleri, bu yabanî avcıların bağışıklık sistemlerinin kanserle savaşmak üzere yine programlandığını gösteriyor. Kurtların gen haritasındaki değişimler, insanlarda görülen birçok tümör tipiyle ilişkili genlerin bu hayvanlarda gözetici bir kalkan oluşturduğunu ortaya koydu. Peşlerinde artık bir avcı bulunmayan bu hayvanlar için insanlardan uzak kalmanın sağladığı huzur, radyasyonun getirdiği riskleri adeta gölgede bıraktı.

Savaşın gölgesinde bilim ve gelecek

Yasaklı bölge her ne kadar yaban hayatı için bir sığınak olsa da, ekolojik istikrar her tıp için tıpkı derecede kusursuz ilerlemiyor. Büyük memeliler çoğalırken, kır kırlangıcı üzere hassas türler radyasyon kaynaklı üreme sıkıntılarıyla boğuşmaya devam ediyor. Öte yandan, bölgedeki bilimsel çalışmalar son periyottaki çatışmalar ve dron akınları nedeniyle önemli kesintiye uğradı. Bilim insanları kimi alanların artık tarıma açılabileceğini düşünse de, devam eden savaş ortamı bu cins uygunlaştırma planlarını şimdilik imkansız kılıyor.