Bilgisayar teknolojileri, birinci günlerinden bu yana datayı daha küçük alanlara, daha süratli ve daha inançlı formda yerleştirmenin yollarını arıyor. Bir vakitler çamaşır makinesi büyüklüğündeki sabit şoförlerin yerini avuç içine sığan yüksek süratli SSD’ler alsa da, Microsoft’un “Project Silica” isimli çalışması data depolama dünyasında tüm alışkanlıkları değiştirebilir.
Bu projenin emeli, bugün kullandığımız aygıtlardan daha süratli data okumak değil, insanlık medeniyetinden bile daha uzun mühlet dayanabilecek, neredeyse ölümsüz bir depolama ünitesi oluşturmak haline geldi.
Microsoft mühendisleri, data depolama malzemesi olarak borosilikat camı tercih etti. Bu özel cam çeşidi; suya, ısıya ve toza karşı inanılmaz bir direnç gösteriyor. Şirket, Nature mecmuasında yayımladığı son bulgularında, lazer kullanarak camın üzerine mikroskobik seviyede data işlediğini duyurdu. Bu süreçte kullanılan lazerler o kadar süratli atım yapıyor ki, suratları fakat femtosaniye (saniyenin katrilyonda biri) ile ölçülüyor. Yalnızca 2 milimetre kalınlığında ve 12 santimetrelik kare bir cam kesiminin içine tam 4,8 TB data sığdırmayı başardılar.
10 bin yıllık hafızanın sırrı
Aslında bu teknoloji bir gecede ortaya çıkmadı. Bilim dünyası on yıllardır benzeri usuller üzerinde baş yoruyor. 2011 yılında Southampton Üniversitesi’nde misal bir nanoyapılı cam teknolojisi geliştirilmişti. Hatta bu fikrin geçmişini 1960’lardaki “Holografik Data Depolama Sistemleri“ne (HDSS) kadar takip etmek mümkün oluyor. Lakin geçmişteki bu denemeler, hem üretim zorlukları hem de maliyetler nedeniyle laboratuvar raflarından inip günlük kullanıma girmeyi başaramadı.
Peki, cam şoförler yakın vakitte bilgisayarımıza takabileceğimiz bir eser haline gelir mi? Bu soruya şimdilik hayır demek daha gerçekçi. Teknoloji dünyası, piyasaya çıkmadan evvel büyük savlarla tanıtılan lakin beklentiyi karşılayamayan projelerle dolu. Örneğin Intel’in bir devir büyük umutlarla tanıttığı Optane bellekleri bugün pek hatırlanmıyor. Sabit şoförlerin hala hayatımızda olmasının tek sebebi, üretimlerinin epeyce ucuz olmasıdır. SSD’ler çok daha süratli olsa da, yüksek kapasiteli bilgi depolamak isteyenler hala ekonomik olduğu için eski yordam şoförleri tercih ediyor.
Microsoft, silika şoförlerin üretim maliyetini seri üretim düzeyine çekmediği sürece, bu cam plakalar yalnızca devasa şirketlerin yahut devlet arşivlerinin derinliklerinde kalabilir. Tekrar de binlerce yıl sonrasına data bırakma ihtimali, dijital çağın en heyecan verici vaatlerinden biri.
