İnsanlığın ve yeryüzündeki tüm gelişmiş canlıların kökeni, milyarlarca yıl öncesine uzanan genetik bir sırrı barındırıyor. Teksas Üniversitesi’nde vazife yapan bir araştırma grubu, deniz tabanındaki tortularda sessizce varlığını sürdüren yüzlerce mikrobun genom tahlilini gerçekleştirdi.

Yapılan bu kapsamlı haritalandırma çalışmaları, biyoloji dünyasında taşları yerinden oynatacak cinsten bilgiler sağlamış durumda. Elde edilen bulgular, bitkilerden hayvanlara kadar bariz bir çekirdeğe sahip olan tüm gelişmiş organizmaların, yani ökaryotların kökenini direkt deniz tabanlarındaki tek bir mikrop soyuna bağlıyor. Bilim dünyası, hepimizin atasal bağlar taşıdığı bu özel canlı kümesini “Asgard arkeleri” olarak isimlendiriyor.

Okyanusun karanlık noktalarından çıkarılan bu yeni arke kümesi, literatürde “Hodarchaeales” ya da kısaca “Hod” ismiyle biliniyor. Hod arkelerini biyoloji rehberlerinde eşsiz kılan temel öge, içlerinde barındırdıkları protein yapıları. Araştırmacılar, daha evvelce yalnızca insan üzere karmaşık yapılı canlılara mahsus olduğu düşünülen birtakım özel proteinlerin bu mikroskobik canlılarda da mevcut olduğunu saptadı.

Araştırma grubundan Doç. Dr. Brett Baker, klasik bir arkeden gelişmiş bir organizmaya geçişin birinci kere bu kadar net takip edilebildiğini söz etti. Baker, durumu daha anlaşılır kılmak ismine Hod mikroplarını arkeler alemindeki ikiz kardeşimiz formunda tanımlıyor.

Bu antik ailenin ismi ise direkt İskandinav mitolojisindeki kör ilah Hod’dan geliyor. Yaklaşık iki milyar yıllık bir geçmişe sahip olan bu mikroskobik Asgardlılar, günümüzde hala derin deniz yataklarında ve çok sıcak kaplıcalarda hayata tutunuyor.

Milyarlarca yıl öncesine genetik yolculuk

Gelişmiş canlı formlarının yeryüzünde nasıl filizlendiği sorusu, bilim insanlarını uzun müddettir meşgul ediyordu. Genel kabul gören teoriler, günümüzden 1.6 ila 2.2 milyar yıl evvel tek hücreli bir mikrobun, oksijen kullanan bir bakteriyle ortak hayat kurduğunu ve evrimin bu sayede başladığını öngörüyordu.

Saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan çalışmanın ortak müelliflerinden Valerie De Anda, yürüttükleri projeyi fantastik bir vakit makinesine benzetti. Fosil kalıntıları yerine çağdaş mikropların genetik kodlarını inceleyen uzmanlar, karmaşık hayatın şafağına inerek atasal moleküler planı deşifre etti. Sıcak su kaynaklarında milyarlarca yıl evvel çakan o birinci kıvılcım, bugün gezegeni saran devasa canlı çeşitliliğinin kapısını aralıyor.