Yeni bir araştırmaya nazaran, kimi incir ağaçları atmosferdeki karbondioksiti sadece gövdelerinde değil, adeta taş haline getirerek toprağa da hapsediyor. Kenya, ABD, Avusturya ve İsviçre’den bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, bu ağaçların gövdelerinde ve etraflarında kalsiyum karbonat depolayarak karbonu kalıcı biçimde sakladıkları keşfedildi. Bu bulgular, karbon emilimi ve etraf dostu tarım açısından kıymetli bir potansiyeli işaret ediyor.
Araştırma sonuçları, Prag’da düzenlenen Goldschmidt konferansında sunuldu. Çalışma, bilhassa Kenya’nın Samburu bölgesinde yetişen üç farklı incir ağacı cinsine odaklandı. Bu ağaçların, “oksalat-karbonat yolu” olarak isimlendirilen doğal bir biyokimyasal süreç sayesinde, atmosferden aldıkları CO₂’yi kalsiyum karbonat formunda kalıcı olarak depoladıkları belirlendi.
Tüm ağaçlar fotosentez yoluyla atmosferdeki karbondioksiti organik karbon haline getirip gövdelerinde, yapraklarında ve köklerinde depolar. Lakin birtakım bitkiler bu sürecin ötesine geçiyor. Oksalat-karbonat yolunu kullanan cinsler, CO₂’yi evvel kalsiyum oksalat kristallerine, akabinde bu kristalleri parçalayan mikroorganizmalar sayesinde kalsiyum karbonata dönüştürüyor. Bu mineral, tabiatta tebeşir ve kireçtaşı üzere unsurlarda bulunan yapıyla tıpkı.
Kalsiyum karbonatın toprakta organik karbona kıyasla çok daha uzun müddet kalıcı olması, bu prosedürü karbon tutmak için hayli tesirli kılıyor. Üstelik bu dönüşüm süreci sırf karbonu hapsetmekle kalmıyor; birebir vakitte toprağın pH’ını artırarak besin hususlarının kullanılabilirliğini de güzelleştiriyor.
Araştırma kapsamında, Kenya’ya mahsus üç farklı incir çeşidi incelendi. Stanford Synchrotron Radiation Lightsource’ta yapılan tahliller, kalsiyum karbonatın hem ağaçların gövde yüzeyinde hem de odun dokusunun derinlerinde oluştuğunu ortaya koydu. Bilim insanları, bu kristallerin vakitle ağacın daha derin katmanlarına ulaştığını ve böylelikle inorganik karbonun ağacın içinde kalıcı olarak depolandığını tespit etti.
Araştırmayı yürüten gruptan Zürih Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Mike Rowley, bu bulguların tarım ormancılığı açısından dikkat alımlı olduğunu belirtti. Rowley, “Eğer meyve veren bir ağaç tıpkı vakitte inorganik karbonu da uzun vadeli olarak hapsedebiliyorsa, bu ziraî emellerle dikilen ağaçların çevresel katkısını iki katına çıkarır” dedi.
En tesirli çeşit: Ficus wakefieldii
İncelenen üç tıp ortasında, Ficus wakefieldii isimli incir tipinin karbonu kalsiyum karbonat formunda tutmada en başarılı tıp olduğu tespit edildi. Artık bilim insanları, bu ağacın ne kadar meyve verdiğini, ne kadar suya gereksinim duyduğunu ve farklı çevresel şartlarda ne kadar CO₂ tutabileceğini daha ayrıntılı biçimde tahlil etmeyi planlıyor.
Bu yeni bilgiler, karbon tutma kapasiteleri pahalandırılacak öteki meyve ağaçları için de yol gösterici olabilir. Şimdiye kadar oksalat-karbonat yoluyla karbon depoladığı belirlenen birinci ağaç tipi Iroko (Milicia excelsa) olmuştu. Bu ağaç, ömrü boyunca yaklaşık bir ton kalsiyum karbonat depolayabiliyor.
Dr. Rowley’e göre, bu süreci daha kuru ortamlarda izlemek daha kolay olsa da, nemli bölgelerde bile karbonun inançlı halde saklanabileceği düşünülüyor: “Bugüne kadar bu yolu kullanan birçok ağaç tespit edildi, lakin daha fazlası olduğundan eminiz. Bu da, ormancılık ve meyve üretimi planlanırken karbon ayak izini azaltmak için göz önünde bulundurulması gereken büyük bir fırsat.”
