Evrenin daima olarak genişlediğini yaklaşık yüz yıldır biliyoruz. Son yıllarda toplanan ispatlar da, bu genişlemenin hızlandığı tarafındaydı. Hızlanmayı hesaplamanın kritik bir yolu, kozmik uzaklıkları ölçmek için yol üzerindeki kilometre taşları üzere kullanılan, tıpkı parlaklığa sahip gök olayları olan “standart mumları” kullanmak.
Ama artık, bu standart mumların en ünlüsü olan Tip Ia süpernovalarının sandığımız kadar standart olmayabileceği ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, bu durumun kozmolojide büyük bir meseleye yol açabileceğini gösteriyor.
Tip Ia süpernovaları, nükleer yakıtı tükenmiş, Güneş üzere yıldızların son eseri olan beyaz cüce yıldızların patlamasıyla oluşur. Olağanda patlamazlar, lakin yanlarında bir yoldaş yıldız varsa ondan gereç çalabilirler. Çalınan kütle belirli bir eşiğe ulaştığında, beyaz cüce kendi içine çökerek patlar.
Varsayım, bu kütle eşiğinin her vakit birebir olduğu için, patlamanın her vakit tıpkı parlaklığa ulaştığı istikametindeydi. Yani, bir Tip Ia süpernovası ne kadar soluk görünüyorsa, o kadar uzaktadır diye düşünülüyordu. Lakin yeni çalışma, durumun bu kadar kolay olmadığını tez ediyor.
Yaş tesiri: Beyaz cücenin yaşı parlaklığını belirliyor
Araştırmacılar, bilimdeki altın standart eşiği aşan (5,5 sigma güvenilirlik) bir sonuçla, Tip Ia süpernovalarının parlaklığının ana yıldızlarının yaşına bağlı olduğunu tespit etti. Bu, yüzde 99,9999999’dan fazla bir itimatla, genç yıldız popülasyonlarından kaynaklanan süpernovaların sistematik olarak daha soluk, yaşlı popülasyonlardan gelenlerin ise daha parlak göründüğünü gösteriyor.
Yonsei Üniversitesi’nden araştırma profesörü ve makalenin müelliflerinden Dr. Chul Chung, bu durumun kainatın genişleme suratını ölçmek için kullandığımız kozmik cetveli güvenilmez hale getirdiğini belirtiyor. Bilhassa genç yıldızların daha uzak aralıklarda baskın olduğu düşünülürse, bu durum büyük bir yanılsamaya yol açabilir.
Dr. Chung, “Bu yaş tesiri, hızlanan bir cihan sinyalini taklit edebilir. Bu etkiyi düzelttiğimizde, karanlık güce ve kozmik genişleme tarihine dair çok farklı bir görüş elde ediyoruz” diyor.
Kozmolojinin standart modeli, kainatın karanlık güç (%70), karanlık unsur (%25) ve olağan unsurdan (%5) oluştuğunu kabul ediyor. Galaksileri birbirinden iterek kütleçekiminin zıddı üzere davranan karanlık gücün, kozmosun hızlanan genişlemesinden sorumlu, değişmeyen bir kozmolojik sabit olduğu düşünülüyordu.
Ancak bu yeni bulgular, karanlık gücün vakitle değiştiğini ve kainatın aslında hızlanma evresinde olmadığını, tersine yavaşlayan bir genişleme evresine girmiş olabileceğini öne sürüyor. Bu fikir, bu yılın başlarında yayınlanan şimdiye kadarki en büyük galaksi haritasının, karanlık gücün zayıflıyor olabileceğini öne süren datalarıyla de örtüşüyor.
Dr. Chung, bu etkiyi beş yıl evvel daha düşük bir güvenilirlikle tespit ettiklerini, fakat artık 300 konak galaksiden oluşan çok daha büyük bir örneklemle ve hassas yaş ölçümleriyle korelasyonun ehemmiyetinin arttığını söylüyor ve ekliyor: “Bu yaş önyargısını düzelttikten sonra, kainatın artık hızlanan bir genişleme kademesinde olmadığını, tersine yavaşlayan bir genişleme basamağına girmiş olduğunu gördük.”
Eğer bu sonuçlar doğrulanırsa, değerli bir paradigma değişikliği yaratacaktır. Bu, kozmoloji hakkındaki mevcut bilgilerimizin birçoklarına yeni bir yaklaşım gerektirecek, lakin tıpkı vakitte günümüz astrofiziğindeki değerli bir sorun olan Hubble Gerilimi’ni çözebilir ve kozmosun nasıl sonlanacağına dair daha güzel bir anlayış sağlayabilir.
Araştırmacılar, tezlerini daha fazla test etmek için önümüzdeki on yıl boyunca Vera Rubin Gözlemevi tarafından yürütülecek olan Legacy Survey of Space and Time (LSST) araştırmasını kullanmayı planlıyorlar. Bu sayede, on binlerce yeni konak galaksiden elde edilecek datalarla bulgularını kesin olarak kanıtlamayı umuyorlar.
