Air India’nın trajik uçak kazasından yalnızca üç ay sonra, mühendisler yeni bir güvenlik sistemi üzerinde çalışmaya başladı. Birinci bakışta sıra dışı görünen bu fikir, her yıl binlerce insanın hayatını kurtarabilecek potansiyele sahip.

Project Rebirth ismi verilen bu konsept, uçaklara entegre edilebilecek devasa hava yastıklarıyla donatılmış bir sistem. Araçlarda kullanılan hava yastıklarına emsal biçimde çalışan bu teknoloji, yapay zeka takviyeli sensörlerle muhtemel bir kazayı algılıyor. Burun, gövde ve kuyruk bölgesinde açılan hava yastıkları uçağı bir “koruma kozası” içine alıyor.

Bu sistem sayesinde ani irtifa kaybı yaşansa bile düşüş, yıkıcı bir çarpışma yerine denetimli bir inişe dönüşebiliyor. Yolcular sarsıntılı bir iniş yaşasa da ölümcül darbenin önüne geçiliyor.

Dyson mükafatı finalisti

Project Rebirth, dünyayı değiştirme potansiyeline sahip icatların yarıştığı itibarlı James Dyson Award’da finalistler ortasında yer aldı. Proje, Dubai’deki Birla Institute of Technology and Science yerleşkesinde mühendisler Eshel Wasim ve Dharsan Srinivasan tarafından geliştirildi.

Mühendisler projeyi, Haziran 2025’te yaşanan Air India Flight 171 kazasından ilham alarak geliştirdi. Ahmedabad Havalimanı’ndan kalkış yaptıktan yalnızca 32 saniye sonra düşen uçakta 260 kişi ömrünü yitirmişti. Kazanın nedeni hala araştırılıyor.

Projeyi geliştiren mühendislerden biri, annesinin bu kaza sonrası günlerce uyuyamadığını ve yolcuların yaşadığı çaresizliği düşündüğünü anlattı. “Neden başarısızlık sonrası hayatta kalmayı sağlayacak bir sistem yok?” sorusu, onları uzun araştırmalar ve tasarım çalışmalarına yönlendirmiş.

Yapay zeka takviyeli sistem

Project Rebirth, uçağın irtifasını, suratını, motor durumunu, istikametini, yangın riskini ve pilot yansılarını daima izliyor. 3.000 feet’in altında kaçınılmaz bir kaza durumunda sistem otomatik devreye giriyor; pilot isterse sürece müdahale edebiliyor.

• Motor çalışıyorsa, zıt itiş sistemi devreye giriyor.

• Motor çalışmıyorsa, gaz iticiler düşüşü yavaşlatıyor.

• Koltuk ve duvarlardaki sıvı dolgular darbede sertleşerek yolcuları koruyor.

Gelecek planları

Mühendisler, bu teknolojinin hem mevcut uçaklara eklenebileceğini hem de yeni dizaynlara entegre edilebileceğini belirtiyor. Amaçları, havacılık laboratuvarlarıyla iş birliği yaparak sistemi gerçek testlere taşımak.

Onlara nazaran mevcut güvenlik sistemleri kazaları önlemeye odaklanıyor, lakin Project Rebirth farklı bir noktada duruyor: “En makus ihtimale hazırlık yapıyor.”

James Dyson Award, üniversite öğrencileri ve yeni mezunlara açık memleketler arası bir tasarım yarışı. Bu yıl 15 Ekim’de 20 kişilik kısa liste açıklanacak. 5 Kasım’da duyurulacak memleketler arası birincilik mükafatı ise 30.000 sterlin ve kendi işini kurma fırsatı kazandıracak.