Yeryüzünün yüzlerce kilometre üstünde, insanlığın ortak uzay laboratuvarında son devrin en büyük diplomatik ve teknik gerginliği geride kaldı. Memleketler arası Uzay İstasyonu’nda vazifeli NASA astronotları, istasyonun Rusya’ya ilişkin kısmında yaşanan bir arıza ve kozmonotların riskli müdahale planları nedeniyle SpaceX’in Crew Dragon kapsülüne sığınmıştı. Günlerce süren derin sessizlik ve perde gerisinde yürütülen tansiyonlu müzakereler nihayet meyvesini verdi. İstasyonu tehlikeye atan çatlak sorunu, tarafların uzlaşmasıyla kalıcı olarak çözüldü.
Krizin merkezinde, Rus hizmet modülüne bağlı olan “PrK” isimli küçük bir geçiş tüneli bulunuyor. 2019 yılından beri bu tünelin metal gövdesinde daima yeni çatlaklar meydana geliyordu. Rus kozmonotlar ise sızıntıları özel macunlarla kapatarak süreksiz tahliller üretiyordu. Bu yılın başlarında sızıntıların durduğu açıklanmış olsa da, mayıs ayında durum yine berbata gitti ve haziran başında sızıntı ölçüsü bir anda tepe yaptı. Tüneldeki çatlak sayısı 16’ya yükselince Rusya Uzay Ajansı (Roscosmos) acil müdahale kararı aldı. Fakat Rus yetkililerin planladığı prosedür NASA idaresini ziyadesiyle endişelendirdi.
Riskli tamirat planı astronotları sığınağa kaçırdı
Rus kozmonotlar, kargo gemilerinin yanaştığı bu yaşlı tüneldeki çatlakların büyümesini engellemek için metal gövdeyi matkapla delmeyi önerdi. Hatta yük taşıyan ana dayanak braketlerinden birini testereyle kesmeyi planladılar. NASA mühendisleri ise Rusya’nın bu operasyon için hiçbir teknik tahlil sunmamasından dolayı önemli tasa duydu. Yaşlı metalin basınç altında bir anda yırtılarak istasyonun büsbütün havasız kalması riski masadaydı. Amerikalı yetkililer, Rus meslektaşlarına bu usulün çok riskli olduğunu belirtip durmalarını söylese de Rusya ihtarlara birinci etapta kulak asmadı.
Perde ardındaki inatlaşma tırmanınca NASA diplomatik bir rest çekti. Kozmonotlar aletleri ellerine aldığı an istasyondaki astronotlara acil durum alarmı verildi. Ortalarında Amerikalı, Fransız ve bir Rus kozmonotun da yer aldığı mürettebat, SpaceX’in Crew Dragon kapsülünün içine girerek kapıları kapattı. Uzay giysilerini giyen grup, inançlı bölgede beklemeye başladı. NASA, bu atılımla hayati bir tehlike gördüğünün bildirisini verdi. Astronotların sığınağa çekilmesiyle uzayda yaşanan bu yüksek tansiyon, Rus yetkililerin geri adım atmasını sağladı ve tehlikeli operasyon son anda durduruldu.
Günler süren gergin pazarlıkların akabinde taraflar orta yolda uzlaştı. Rusya, ısrarından vazgeçerek problemli PrK modülünü büsbütün devre dışı bırakmayı kabul etti. Bu karar doğrultusunda kozmonotlar artık bu riskli tünelin içine girmeyecek. İstasyona gereç getiren kargo gemileri bu kapıya yanaşmaya devam etse de gelen erzaklar istasyonun içindeki öteki inançlı kapılardan içeriye taşınacak. Böylelikle, yıllardır istasyonun bütünlüğü için kaygı eden NASA, bu mutabakatla birlikte rahat bir nefes aldı.
