Farklı kültürlerin farklı bedel yargılarına sahip olduğu bir gerçek. Lakin yeni bir araştırma, “havalı” olmanın ne manaya geldiği konusunda memleketler arası bir fikir birliğinin var olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, dünyanın dört bir yanından yaklaşık 6.000 iştirakçiyle deneyler yaptı ve havalı insanların şaşırtan derecede misal kişiliklere sahip olduğunu buldu. Bu araştırma da Journal of Experimental Psychology: General mecmuasında çevrimiçi olarak yayımlandı.
Şili’deki Adolfo Ibáñez üniversitesindeki bilim insanları, “Herkes havalı olmak istiyor ya da en azından havalı olmama damgasından kurtulmak istiyor. Ayrıyeten toplumun havalı insanlara muhtaçlığı var zira onlar normlara meydan okuyor, değişime ilham veriyor ve kültürü ilerletiyor” diyerek araştırmalarını tanıttılar.
Çalışma, 2018-2022 yılları ortasında ABD, Avustralya, Şili, Çin, Almanya, Hindistan, Meksika, Nijerya, İspanya, Güney Afrika, Güney Kore ve Türkiye’de gerçekleştirilen deneyler ile yapıldı. İştirakçilerden havalı, havalı olmayan, güzel yahut berbat olduğunu düşündükleri birini düşünmeleri istendi. Daha sonra kişinin kişiliğini ve pahalarını değerlendirdiler.
Bu çalışma, ‘iyi‘ insanların daha uyumlu, klâsik, inançlı, sıcakkanlı, uysal, evrenselci, vicdanlı ve sakin olarak algılandığını ortaya koydu. Bu ortada ‘havalı – cool‘ insanların daha dışa dönük, hazcı, güçlü, maceracı, açık görüşlü ve özerk oldukları düşünülüyordu.
Araştırmacılar moda, müzik ve sinema sanayilerinin dünya çapında tesir alanı genişledikçe, “havalı – cool” sözünün manasının “dünya genelinde misal kıymetler ve özellikler üzerinde belirginleştiğini” ve “daha ticari açıdan daha dost” hale geldiğini söylüyor.
Araştırmaya nazaran, havalı olma arayışı, insanların kime hayran oldukları, nasıl konuştukları, nereden alışveriş yaptıkları ve eğlenmek için ne yaptıkları üzere ayrıntılarla şekilleniyor. Üstelik bu iş “bedava” da değil.
Parasız adamı annesi bile sevmiyor mu?
Bilim insanları, insanların havalı görünmek için çok ölçüde vakit ve para harcadıkları konusunda hemfikir. Yani aslında herkesin kolaylıkla sahip olabildiği, yani basitçe satın alabildiği aksesuarlar, kıyafetler yahut emsal araçlar toplum gözünde “karizmatik” görünmüyor.
Öte yandan tek başına para da kâfi olmuyor. Elbette zeka, karakter ve davranışlarla da bu manzarayı tamamlamak gerekiyor. Böylelikle sürüden çıkmış farklı bir birey olmak, yani “sıra dışı” ve havalı / karizmatik bir imaj elde etmek mümkün oluyor.
Elbette tüm bunların subjektif pahalar olduğunu ve kimilerine “havalı” görünen insanların, diğerlerine sıradan ve anlamsız görünebileceğini de unutmamak gerekiyor.
