İtalya Alpleri eteklerinde bulunan Possagno isimli küçük bir kasabanın üzerinde asılı duran ve UFO’ya benzeyen ürkütücü bir kırmızı ışık halesi dikkatleri çekmeyi başardı. Tabiat fotoğrafçısı Valter Binotto tarafından yakalanan üstteki fotoğraf, Mart 2023’te tıpkı bölgede görülen neredeyse özdeş bir halkayı akla getiriyor.
Binotto, son halkayı 17 Kasım’da lokal saatle 22:45 sularında fotoğrafladı. Bilim insanları, bu kırmızı halkaların aslında az görülen, yıldırım kaynaklı bir olayın örneği olduğunu belirtiyor. Bu fenomene ELVE (Elektromanyetik Atım Kaynaklı Işık Emisyonu ve Çok Düşük Frekanslı Bozunmalar) ismi veriliyor sadece fevkalâde güçlü gök gürültülü fırtınalar sırasında ortaya çıkıyor.
Göz kırpmaktan yüz kat süratli: ELVE’ler nasıl oluşuyor?
ELVE’ler, çıplak gözle görülmesi neredeyse imkansız olduğu için beşerler tarafından nadiren fark ediliyor. Bunun nedeni, gökyüzünde yaklaşık binde bir saniye (göz kırpmaktan yaklaşık 100 kat daha hızlı) mühletle parlamaları.
Bu olay, çok güçlü yıldırımların uzaya hakikat elektromanyetik darbeler, yani EMP’ler yaymasıyla gerçekleşiyor. Bu darbeler, yerin 80 ila 644 kilometre üstünde bulunan üst atmosferin iyonize kısmı olan iyonosfer ile çarpışıyor. Çarpışma, nitrojen moleküllerini uyararak kısa müddetliğine kırmızı ışık yaymalarına neden oluyor. Bu durum, kırmızı auroraların (kutup ışıkları) oluşumuna benziyor; lakin ELVE’ler oksijen yerine nitrojenin uyarılmasıyla oluşuyor.
Binotto’nun fotoğrafladığı bu halka, yaklaşık 303 kiloamperlik bir elektrik akımına sahip bir yıldırımdan salınan EMP’den kaynaklandı. Bu bedel, ortalama bir gök gürültülü fırtına deşarjından 10 ila 30 kat daha yüksek.
Her şey aslında bir tesadüf
ELVE’lerin Possagno üzerinde sık sık ortaya çıkmasının nedeni, kasabanın rastgele bir özel coğrafik özelliğinden kaynaklanmıyor. Bu durum, büsbütün fotoğrafçı Binotto’nun bu az olayları yakalama maharetinin ve tecrübesinin bir sonucu. ELVE’ler, atmosferde çok yüksekte ve devasa bir alanda göründüğü için, yüzlerce kilometre yarıçapındaki rastgele bir yerden fotoğraflanabilir. Örneğin, son fotoğraftaki ELVE, Possagno’nun yaklaşık 300 km güneyindeki bir fırtınadan kaynaklanıyordu.
ELVE’ler, tamamı makul yıldırım tipleriyle kontaklı olan süreksiz ışık olayları, yani TLE’ler olarak bilinen az optik fenomenlerden yalnızca biri. Öteki TLE’ler ortasında iyonosferde iz bırakan “denizanası cinleri” ve uzaya yükselen mavi renkli “dev jetler” bulunuyor. Bilim insanları, ELVE’lerin elektrik alanlarının parçacık hızlandırıcı misyonu görerek X-ışınları ve karasal gama ışını parlamaları yaratabilmesi nedeniyle bu olaylara büyük ilgi göstermeye devam ediyor.
