Kara deliklerin hudut uzunlukları, hususların sonsuz karanlığa çekildiği fakat bu esnada dışarı saçılan kör edici radyasyonun ortalığı kasıp kavurduğu, kozmosun en kaotik yerlerinden biri. Bilim dünyası bu bölgeleri çoklukla istikrarsız, her an devasa patlamalar yahut unsur fışkırmaları (jetler) yaşayabilecek alanlar olarak tanımlıyor.
Ancak bu dinamik olayları iddia etmek, uzayın büküldüğü ve fizik kurallarının hudutlarının zorlandığı bu ortamı matematiksel olarak tanım etmek şimdiye kadar imkansıza yakındı. Lakin, ABD’deki Flatiron Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, üstün bilgisayarları devreye sokarak yıldız kütleli kara deliklerin maddeyi nasıl yutup dışarı püskürttüğüne dair bugüne kadarki en ayrıntılı simülasyonu hazırladı.
Bu çalışmayı benzerlerinden ayıran en değerli nokta, evvelki modellerin hesaplama yapabilmek için kullandığı “basitleştirme” metotlarına başvurmaması. Araştırmacılar, karmaşık bilgileri olduğu üzere işleyerek kara deliklerin etrafındaki gazın, ışığın ve manyetik alanların gerçekte nasıl hareket ettiğini gösterdi. İki güçlü muhteşem bilgisayarın kullanıldığı bu süreçte, Güneşimizden biraz daha büyük olan kara deliklerin dönüş suratı ve manyetik alan ölçümleri, müşahede datalarıyla birleştirildi. Astrofizikçi Lizhong Zhang, birinci kere kara deliklerdeki fizikî süreçleri bu kadar isabetli bir halde bir ortada görebildiklerini belirterek, yapılan en küçük bir kolaylaştırmanın bile sonucun büsbütün yanlış çıkmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Uzay – vaktin büküldüğü noktada ışığın yolculuğu
Yeni geliştirilen model, Einstein’ın kütlelerin uzay ve vakti nasıl büktüğünü anlatan Genel Görelilik Teorisi ile plazma gazlarının ve manyetik alanların davranışlarını bir ortaya getiriyor. Araştırma takımı, kara deliklerin etrafında biriken kalın unsur disklerinin radyasyonu emdiğini ve bu enerjiyi rüzgarlar ya da jetler formunda dışarı saldığını kanıtladı. Simülasyonlar sırasında ortaya çıkan farklı bir ayrıntı ise, maddeyi inanılmaz bir süratle yutan ve dışarıya yalnızca makul açılardan görülebilen dar bir radyasyon hüzmesi fışkırtan huni formundaki bir yapı oldu. Bu karmaşık algoritma, ışığın (fotonların) bükülmüş uzay-zamandaki yayılımını gerçeğe en yakın biçimde yakalayan mevcut tek tahlil haline geldi.
Bu teknolojik atılım, gökbilimcilerin yalnızca küçük kara delikleri anlamasını sağlamıyor; birebir vakitte galaksimizin merkezindeki devasa kara delik olan Sagittarius A üzere daha büyük yapıların gizemini çözmek için de yeni bir kapı aralıyor. Araştırmacılar, bu modelin son devirde keşfedilen ve beklendiğinden daha az X-ışını yayan gizemli “küçük kırmızı noktaların” sırrını çözebileceğini düşünüyor. Gelecekte bu simülasyonların muhteşem kütleli kara deliklere de uygulanmasıyla, cihanın en karanlık noktalarındaki fizikî kurallar çok daha net bir halde aydınlanacak üzere görünüyor.
