Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde, Samoa adalarının balta girmemiş yağmur ormanlarında tabiatın en büyük geri dönüş öykülerinden biri yazılıyor. “Küçük dodo” olarak da bilinen ve ünlü dodo kuşunun yaşayan en yakın akrabası kabul edilen Manumea kuşu, tam umutların tükendiği bir anda tekrar yüzünü gösterdi.
Samoa Müdafaa Derneği SCS tarafından Ekim ve Kasım ayları ortasında yürütülen saha araştırmaları, bu gizemli canlının hala hayatta olduğunu kanıtlayan beş farklı görgü tanıklığıyla sonuçlandı. Yıllardır yapılan araştırmalarda bazen tek bir kuş bile görülemezken, peş peşe gelen bu haberler cinsin yok oluşun eşiğinden dönebileceğine dair güçlü bir ışık yaktı.
En son 2013 yılında doğal ortamında fotoğraflanabilen Manumea’nın durumu aslında hayli kritik. 1990’lı yılların başında sayıları 7 bin civarındayken, hayat alanlarının yok olması, kaçak avcılık ve adaya sonradan gelen istilacı cinsler nedeniyle bu sayı günümüzde 50 ile 150 ortasına kadar geriledi. Araştırma grubu ormana girmeden evvel, kuşun büsbütün yok olmuş olmasından büyük kaygı duyuyordu. Proje koordinatörü Moeumu Uili, alana çıkarken en büyük dehşetlerinin “Manumea artık yok mu?” sorusuyla yüzleşmek olduğunu söylüyor. Her ne kadar varlığı teyit edilse de kuşu fotoğraflamak hala büyük bir maharet gerektiriyor. Manumea, çok süratli hareket edebilmesinin yanı sıra, yağmurlu orman dokusunda o kadar düzgün gizleniyor ki, araştırmacılar dürbünlerini indirip kameraya sarılana kadar çoktan gözden kaybolmuş oluyor.
İstilacı tiplerle çaba ve genetik kurtarma planı
Manumea, ilişkin olduğu “Didunculus” cinsinin hayatta kalan tek temsilcisi pozisyonunda. Şayet bu kuş tipi korunamazsa, koca bir biyolojik soy ağacı büsbütün kurumuş olacak. Uzmanlar, dodo kuşunun sonunu getiren avcılık ve doğal alan kaybı üzere faktörlerin Manumea için de geçerli olduğunu belirtiyor. Bugün avcılık yasaklanmış olsa da asıl tehdit yabani kediler ve farelerden geliyor. Kediler yetişkin kuşları ve yavruları avlarken, fareler ise yumurtaları amaç alarak kuşağın devamını imkansız hale getiriyor. Toledo Hayvanat Bahçesi’nden Joe Wood, yabani kedilerin bu yıkımdaki rolünün “felaket” seviyesinde olduğunu ve acil bir denetim programına gereksinim duyulduğunu vurguluyor.
Bilim insanları ise yalnızca fizikî müdafaa tedbirleriyle yetinmiyor. Şayet bir Manumea inançlı bir formda yakalanabilirse, “biyodepolama” formülüyle biyolojik örnekleri dondurularak saklanacak. Bu sayede oluşturulacak hücre sınırları, kuşun genetik malzemesini derinlemesine inceleme ve ileride bir “esaret altında üretim” programı başlatma imkanı tanıyacak. Hatta birtakım biyoteknoloji şirketleri, Manumea’nın sesini öbür kuşlardan ayırt edebilen özel uygulamalar geliştirerek popülasyonu daha gerçek takip etmeye çalışıyor.
Yeni Zelanda’daki Otago Üniversitesi’nden uzmanlar ise asıl tahlilin genetik düzenlemelerden fazla, habitat onarımı ve istilacı cinslerin temizlenmesi üzere “saha işçiliğinden” geçtiğini hatırlatıyor. Tabiat korumacıların elindeki bu son talih, insanlığın bir vakitler dodoya yaptığı yanılgıyı Manumea için telafi edip edemeyeceğini belirleyecek.
