Japonya’nın ana karasından uzakta, Amami Oşima ve Tokunoşima adalarının derin ormanlarında, bildiğimiz tavşanlara pek benzemeyen sıra dışı bir canlı yaşıyor. Amami tavşanı, simsiyah kürkü ve antik görünümüyle bilim dünyası tarafından gerçek bir “yaşayan fosil” olarak kabul ediliyor.
Uzun kulakları ve narin yapısıyla tanınan çağdaş akrabalarının tersine bu canlı, küçük kulakları, tıknaz bedeni ve porsuğu andıran kaba kürk yapısıyla adeta milyonlarca yıl öncesinden günümüze ışınlanmış üzere duruyor. Bilim insanları, bu gizemli hayvanın yaklaşık 6 milyon yıl evvel Asya’da yaşayan ve kuşağı çoktan tükenmiş olan antik bir tavşan cinsinin yaşayan son temsilcisi olduğuna inanıyor.
Gündüzleri ortalıkta pek görünmeyen bu canlı, büsbütün gececil bir hayat usulünü benimsiyor. Karanlık çöktüğünde ormanın derinliklerine süzülen Amami tavşanı, yazın taze otlarla, kışın ise fındık ve palamut üzere sert kabuklu yemişlerle karnını doyuruyor. Alışılmadık derecede uzun ve düz pençeleri de başka çeşitlerden ayıran en dikkat alımlı özelliklerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu güçlü tırnaklarını, zirvelik alanlarda kendisi için inançlı yuvalar kazmak hedefiyle kullanıyor. Simsiyah görünümü ve gizemli tutumlarıyla bu tavşan, tabiatın en “gotik” dizaynlarından biri üzere gözüküyor.
Koruma altındaki son miras
Amami tavşanının tabiatta yılanlar ve firavun fareleri üzere birkaç doğal düşmanı olsa da, asıl tehlike her vakit olduğu üzere insan kaynaklı faktörler. 1920’li yıllara kadar devam eden avlanma faaliyetleri popülasyonu bitme noktasına getirdi. Japonya hükümeti durumun ciddiyetini anlayarak 1921 yılında bu tavşanı “doğal anıt” ilan etti. 1963’te ise muhafaza statüsü bir üst düzeye çıkarılarak yakalanması ve avlanması büsbütün yasaklandı. Fakat bu yasal muhafaza bile çeşidin üzerindeki baskıyı büsbütün ortadan kaldırmaya yetmedi. Ormanların ticari emellerle kesilmesi, tarım alanlarının genişlemesi ve yeni yerleşim yerlerinin inşası, tavşanların hayatta kalmak için muhtaçlık duyduğu karışık orman yapısını bozdu.
Amami tavşanı, günümüzde Dünya Tabiat ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği IUCN tarafından “tehlike altındaki türler” listesinde tutuluyor. Mevcut datalara nazaran Oşima adasında yaklaşık 2 bin ila 5 bin arası, Tokunoşima adasında ise sadece 400 civarında birey kaldığı iddia ediliyor.
Oysa ki bu az canlıların varlığı, tabiatın milyonlarca yıllık evrimsel sürecini anlayabilmemiz için kıymet biçilemez bir paha taşıyor. Şayet bu sessiz ve karanlık orman sakinlerini müdafaayı başaramazsak, tarih öncesinden günümüze ulaşan en somut delillerden birini sonsuza dek kaybetmiş olacağız.
