Bilim dünyası, okyanusların en meşhur antik sakinlerinden olan ammonitlerin mukadderatıyla ilgili şaşırtan bir gerçekle karşı karşıya. Yıllardır dinozorlarla birebir anda, dev bir göktaşı çarpması sonucu yok oldukları düşünülen bu kabuklu yumuşakçaların, aslında büyük felaketten sağ çıkmayı başardığı ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, ammonitlerin felaket sonrası boşalan okyanuslarda yeni bir imparatorluk kurmaya çok yaklaştığını fakat gizemli bir sebeple son anda tarih sahnesinden silindiğini kanıtladı.
Peki, yüz milyonlarca yıl boyunca okyanuslara hükmeden bu canlılar, en büyük felaketi atlatıp neden çabucak sonrasında yok oldu?
Polonya Bilimler Akademisi’nden Profesör Marcin Machalski ve grubunun Danimarka’daki Stevns Klint bölgesinde yaptığı incelemeler, şaşırtan bir gerçeği ortaya çıkardı. Kireçtaşı katmanları ortasında bulunan ammonit fosilleri, bu canlıların dinozorların yok olduğu meşhur “K-Pg” hududundan sonra da en az 200 bin yıl boyunca okyanuslarda yüzmeye devam ettiğini gösteriyor.
Daha evvel bu cins bulgular, “eski fosillerin ezkaza yeni katmanlara karışması” olarak geçiştiriliyordu. Lakin bu kere durum farklı. İncelenen örneklerin neredeyse tamamı, kabuklarının bütün halde o devrin taşları içine gömüldüğünü kanıtlayan izler taşıyor. Hatta kimi çeşitlerin, felaket sonrasında ömür alanlarını daha da genişlettiği görülüyor.
Neden nautiluslar kaldı da ammonitler bitti?
Ammonitlerin yok oluşuyla ilgili en büyük soru işareti, akrabaları olan nautilusların hala ortamızda olması. Her iki küme da benzeri hayat şekillerine sahipti. Göktaşı çarpmasının akabinde okyanusların asitlendiği ve kalsiyum kabuklu canlıların yok olduğu biliniyor. Lakin araştırmalar, okyanus kimyasının olağana dönmesinden on binlerce yıl sonra bile ammonitlerin hala hayatta olduğunu kanıtlıyor. Bu da “asitlenme yüzünden öldüler” tezini büyük ölçüde çürütüyor.
Araştırmacılar, ammonitlerin durumunu bilim literatüründe “Dead Clade Walking” (Yürüyen Meyyit Grup) olarak tanımlanan bir fenomenle açıklıyor. Bu terim, büyük bir tehdidi atlatmayı başaran fakat aldığı hasar nedeniyle zayıf düşüp kısa müddet sonra teslim olan canlı kümeleri için kullanılıyor. Ammonitler de okyanusların yeni hakimi olmaya adayken, muhtemelen ekosistemdeki besin zincirinin kırılması yahut şimdi keşfedilemeyen bir çevresel değişim yüzünden “yüzen ölüler” haline geldi.
340 milyon yıl boyunca üç büyük kitlesel yok oluştan sağ çıkan bir cinsin, okyanuslar tam da onlara kalmışken neden büsbütün tükendiği hala tam olarak çözülebilmiş değil. Fakat kesin olan bir şey var: Ammonitler sanıldığı üzere bir patlamayla değil, sessiz ve gizemli bir vedayla ortamızdan ayrıldı.
