Rönesans’ın dahi ismi Leonardo da Vinci, vefatından yüzyıllar sonra bile pek çok gizemle isminden bahsettirmeye devam ediyor. Bilim dünyasında büyük heyecan yaratan son gelişmeye nazaran, araştırmacılar birinci kere bir çizim üzerinden ünlü sanatkarın DNA’sına ulaşmış olabilir.
“Holy Child” (Kutsal Çocuk) isimli kırmızı tebeşir taslağından elde edilen genetik izler, Leonardo’nun dedesinin kuzenine ilişkin 1400’lerden kalma bir mektuptaki datalarla çarpıcı benzerlikler taşıyor. Her iki örnekte de Toskana bölgesine mahsus ortak bir cet soyuna işaret eden Y kromozomu dizilimlerine rastlanması, bilim insanlarını “da Vinci gen haritası” oluşturma yolunda epey tezli bir noktaya taşıdı.
Ancak bu keşif, kuvvetli bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Birtakım sanat tarihçileri, kelam konusu çizimin şahsen Leonardo’ya değil, onun öğrencilerinden birine ilişkin olduğunu savunuyor. Diğer deyişle, bulunan DNA’nın da Vinci’ye mi, bir öğrencisine mi yoksa yıllar boyunca bu yapıta dokunan küratörlere mi ilişkin olduğu üzere pek çok soru bulunuyor. Yeniden de genetikçiler, babadan oğula neredeyse hiç değişmeden geçen Y kromozomu dizilimlerinin yakalanmış olmasını, büyük bulmacayı çözmek için kusursuz bir başlangıç noktası olarak görüyor. 6 Ocak 2026’da yayımlanan bu bulgular, sanat yapıtlarının özgünlüğünü kanıtlamak ve hatta Leonardo’nun sıra dışı görsel yeteneğinin gerisindeki biyolojik sırları keşfetmek açısından değerli.
DNA bulmacasında kalan eksik parçalar
Leonardo’nun genetik kodunu tam olarak kopyalamanın önünde hala aşılması sıkıntı maniler bulunuyor. Sanatkarın Fransa’daki mezarı, Fransız İhtilali sırasında büyük ziyan gördü ve kemikleri diğer bir yere taşınırken başkalarıyla karıştı. Bu yüzden, yetkililer sağlam bir karşılaştırma örneği bulunana kadar mezarın açılmasına müsaade vermiyor. Bilim insanları da devayı, Leonardo’nun annesinin kayıp mezarını aramakta yahut 1863’te bulunan ve sanatkarın sakalından geldiği varsayım edilen bir saç tutamını incelemekte arıyor. Ayrıyeten, Floransa’daki aile mahzeninden alınan kemikler ve hala hayatta olan uzak akrabaların genetik örnekleri de bu dev araştırmanın birer modülü haline geldi.
Araştırmacıların en büyük umudu, üzerinde Leonardo’nun şahsen el yazısının bulunduğu evraklara ulaşmak. Bilhassa 72 sayfalık “Codex Leicester” not defterindeki bir parmak izi, DNA özütlemek için en güçlü adaylardan biri olarak görülüyor. Özel bir pamuklu çubukla çizimlerin üzerinden nazikçe alınan örnekler, yalnızca da Vinci’nin değil, kökeni meçhul pek çok sanat yapıtının gerçekliğini belirlemek için yeni bir standart haline gelebilir.
Bilim insanları artık, bu son çalışmanın resmi makamları ikna etmesini ve daha fazla yapıtın incelenmesine müsaade verilmesini bekliyor.
