Soğuk Savaş’ın tozlu raflarından çıkan bilinmeyen bir evrak, bugünlerde hem tıp dünyasında hem de toplumsal medyada büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. CIA tarafından 2014 yılında kapalılığı kaldırılan 1951 tarihli bir rapor, ABD istihbaratının tam 75 yıl evvel Sovyet bilim insanlarının kanser üzerine yaptığı araştırmaları yakından takip ettiğini gösteriyor.
Belge, bilhassa kanserli tümörler ile bedendeki parazit solucanlar ortasındaki biyokimyasal benzerliklere odaklanan bir çalışmanın özeti niteliğininde. O devirde “gizli” ibaresiyle arşivlenen bu çalışmaların on yıllar boyunca neden gün yüzüne çıkmadığı ise merak konusu.
Sovyet araştırmacı Profesör V. V. Alpatov’un 1950 yılında yayımlanan çalışmasına dayanan rapor, kanser hücrelerinin sıradan beden dokularından çok parazitlere benzediğini ileri sürüyor. Araştırmadaki en çarpıcı ayrıntı, hem parazitlerin hem de tümörlerin oksijensiz ortamlarda hayatta kalabilme ve güç depolama yetenekleri ortasındaki benzerlik. Her iki organizma da düşük oksijenli ortamlarda yüksek ölçüde glikojen biriktirerek varlığını sürdürüyor. Bilim insanları bu durumu “aerofermantör” tipi bir metabolizma olarak tanımlıyor. Yani bu dokular, kan akışının kısıtlı olduğu bölgelerde bile kendi güçlerini üreterek büyümeye devam ediyor.
Parazit ilaçları ve tümörle mücadele
Raporun asıl dikkat çeken kısmı, o devirde yapılan deneysel ilaç testleriyle ilgili dataları içeriyor. Dokümandaki bilgilere nazaran, parazit enfeksiyonlarını tedavi etmek için geliştirilen birtakım kimyasal bileşiklerin, kanserli tümörler üzerinde de şaşırtan tesirler gösterdiği gözlemlenmiş. Örneğin, 1938 yılında sentezlenen ve parazitlere karşı kullanılan “Myracyl D” isimli ilacın, laboratuvar ortamında berbat huylu tümörlerin büyümesini yavaşlattığı saptanmış. Ayrıyeten, DNA ve RNA üretimini engelleyen birtakım moleküllerin hem mikroorganizmaların hem de farelerdeki tümörlerin denetimsiz bölünmesini durdurduğu tespit edilmiş. Bu bulgular, kanserin temelinde yatan düzeneğin parazitlerle ortak bir biyokimyasal tabana sahip olabileceği fikrini o yıllarda güçlendirmiş üzere görünüyor.
Sosyal medyada yayılan kimi argümanların tersine, kelam konusu CIA evrakı kanserin direkt parazitlerden kaynaklandığını argüman etmiyor. Lakin tümörlerin biyokimyasal davranışlarının parazitlere benzemesinin, tıp dünyasında yeni tedavi yolları açabileceğine dair o devirden kalma değerli bir delil sunuyor. Soğuk Savaş’ın birinci yıllarında Sovyet tıp dünyasındaki her adımı titizlikle takip eden ABD istihbaratı, bu araştırmayı “kritik önemde” olarak sınıflandırıp kasalara kilitlemiş. Günümüzde çağdaş onkoloji kanseri tam olarak bir parazit üzere görmese de, tümörlerin bağışıklık sisteminden kaçma yetenekleri hala araştırmaların merkezinde.
