İnternette bir bilginin yayılma suratı, doğruluğundan çok ne kadar tartışma yaratabildiğine bağlı. Son günlerde Artemis II vazifesinin kumandanı Reid Wiseman’ın bir söyleşisi, tam da bu durumun kurbanı oldu.

Wiseman’ın yeni ay misyonuyla ilgili kurduğu teknik bir cümle, cımbızla çekilerek toplumsal medyanın karanlık dehlizlerinde “Ay’a aslında hiç gidilmedi” argümanlarının yeni yakıtı haline geldi. Meğer astronotun anlatmaya çalıştığı şey, geçmişi inkar etmek değil, insanlığın uzay serüveninde daha evvel denenmemiş bir hibrit modeli hayata geçirecek olmalarıydı.

Hızla yayılan kısa görüntüde Wiseman, Artemis II ile birlikte birinci sefer tıpkı anda hem Ay yörüngesinde hem de Alçak Dünya Yörüngesi’nde, yani ISS’te insanların bulunacağını söz ediyor. Komplo teorisyenleri bu cümleyi, Apollo misyonlarının aslında hiç yaşanmadığının bir “itirafı” üzere pazarlasa da röportajın tamamı apayrı bir tablo çiziyor. Kumandan, konuşmasının devamında Apollo astronotlarının mirasını yüceltiyor ve elli yıl sonra onların açtığı yoldan daha derinlere gideceklerini vurguluyor. NASA’nın elindeki somut ispatlar, binlerce mühendisin emeği ve getirilen ay taşları bir kenara bırakılarak, yalnızca saniyelerle sonlu bir kesit üzerinden büyük bir dezenformasyon dalgası oluşturulmuş durumda.

Buzz Aldrin ve geçmişin yanlış anlaşılan itirafları

Astronotların kelamlarının çarpıtılması aslında yeni bir fenomen değil. Ay’a ayak basan ikinci insan olan Buzz Aldrin de yıllardır misal akınların odağında. Aldrin’in geçmişte bir televizyon programında kullandığı “Bir animasyon izledin” sözü, inişin düzmece olduğuna dair bir ispat üzere sunulsa da gerçek epeyce kolay. Efsanevi astronot, o yıllardaki canlı yayınlarda manzara kalitesinin düşüklüğü nedeniyle ortalara giren temsili animasyonları kastediyordu. Emsal biçimde, bütçe kısıntıları nedeniyle Ay programının durdurulmasına sitem ettiği “Gitmedik” formundaki karşılıkları da “hiç gidilmedi” biçiminde yorumlanarak gerçekliğinden koparıldı.

Uzay tarihine dair bu tıp kuşkuların kökeni, toplumsal itimadın sarsıldığı 1970’li yıllara kadar dayanıyor. Wiseman’ın “Apollo ile oradaydık, artık ise Ay’ın karanlık yüzü üzere kimsenin görmediği yerleri keşfedeceğiz” formundaki net sözleri bile bu esaslı güvensizliği kırmaya yetmiyor. Görünen o ki, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, bağlamından koparılan kısa görüntüler bilgi kirliliğinin en güçlü silahı olmaya devam edecek.