Uzayın derinliklerine baktığımızda gördüğümüz uçsuz bucaksız karanlık, aslında hayal ettiğimizden çok daha farklı bir yapının modülü olabilir. Astronomi dünyasında uzun müddettir tartışılan “kara delik kozmolojisi” teorisi, son yıllarda elde edilen datalarla sarsıcı bir iddiayı tekrar gündeme taşıdı.
Bu yaklaşıma nazaran hepimiz devasa bir kara deliğin içinde yaşıyoruz. Teorinin temel desteği ise hayli çarpıcı; bizim cihanımız öteki bir kozmostaki kara deliğin kalbinde yer alıyor olabilir. Hatta kendi evrenimizde gözlemlediğimiz kara deliklerin içinde de farklı kainatlar saklanıyor fikri bilim insanlarını heyecanlandırıyor. Yarım asır evvel birinci defa lisana getirilen bu niyet, başlangıçta pek ciddiye alınmasa da çağdaş teleskopların sunduğu bilgilerle artık ana akım bilimin radarına girmiş durumda.
Bu modelin temelleri aslında 1972 yılında fizikçi Raj Kumar Pathria tarafından atıldı. Einstein’ın görelilik kuramından ilham alan Pathria, gökbilimci Karl Schwarzschild‘in çalışmaları üzerinden farklı bir hesaplama yaptı. Schwarzschild, her fizikî objenin makul bir hacme sıkıştırılması durumunda kara deliğe dönüşeceğini kanıtlamıştı. Örneğin Güneş yaklaşık üç kilometrelik bir küreye sığdırılırsa bir kara delik haline gelir. Pathria’nın fark ettiği gerçek ise matematiksel bir ahenge işaret ediyordu. Gözlemlenebilir cihanın yarıçapı, kozmosun toplam kütlesinin oluşturacağı “olay ufku” yarıçapı ile büsbütün örtüşüyordu. Bu tablo, lakin bir kara deliğin içinde karşılaşabileceğimiz bir durumla benzerlik gösteriyor.
Evrenin dönüşü ve büyük sıçrama teorisi
Yıllarca teorik bir fantezi olarak görülen bu model, 2025 yılında yayımlanan iki kıymetli çalışmayla yeni bir boyut kazandı. James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen bilgileri inceleyen araştırmacılar, 250’den fazla uzak galaksinin dönüş istikametlerini tahlil etti. Teorik olarak bu galaksilerin yarısının saat istikametinde, başka yarısının ise aykırısı istikamette dönmesi gerekirken, datalar ezici bir çoğunluğun birebir istikamete eğilim gösterdiğini ortaya koydu. Bu bilgi seti, evrenin tıpkı bir kara delik üzere kendi ekseni etrafında döndüğü kuşkusunu doğurdu. Mevcut kozmoloji modelleriyle açıklanması sıkıntı olan bu topyekün dönüş hareketi, bir kara deliğin iç yapısıyla kusursuz halde uyuşuyor.
Bir başka çalışma ise kainatın başlangıcına dair bilinenleri temelinden sarsıyor. “Büyük Patlama“nın her şeyin başlangıcı değil, aslında bir “sıçrama” olduğunu öne süren bu model, kara deliklerin merkezindeki çöküşün bir noktadan sonra bilakis döndüğünü savunuyor. Yani bir kara deliğin oluşumu için gereken devasa kütle çekimsel çöküş, madalyonun başka yüzünde yeni bir cihanın doğuşunu tetikliyor olabilir. Bu bakış açısına nazaran cihanımız, diğer bir kozmosta ölen dev bir yıldızın bıraktığı mirasın içinde genişliyor.
Fizikçi Lee Smolin’in geliştirdiği “kozmolojik doğal seçilim” fikri ise bu tabloya biyolojik bir derinlik katıyor. Smolin, her kara deliğin yeni bir cihan doğurduğunu ve bu yeni kainatların ana evrenlerinden küçük fakat kıymetli farklarla ayrıldığını tez ediyor. Tıpkı evrim teorisinde olduğu üzere, yıldız oluşumuna en elverişli koşulları sağlayan cihanlar daha fazla kara delik üretip “üremeye” devam ediyor.
Eğer bu teoriler doğruysa, karanlık hususun Büyük Patlama’dan bile eski olabileceği üzere çözülemeyen birçok gizem mana kazanıyor. Şu anki teknolojimizle bu savları kesin olarak kanıtlayamasak da, cihanın katı ve değişmez kanunları olduğu fikri yerini çok daha dinamik bir kozmos anlayışına bırakmış durumda.
