Bugün yaşanan olumlu gelişmeler öncesinde Hürmüz Boğazı’nda kilitlenen güç trafiği, dünyayı çağdaş tarihin en ağır yakıt sınavıyla baş başa bıraktı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yapılan son ikazlar, durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Eğer Orta Doğu’daki bu stratejik geçiş noktası beklendiği üzere inançlı ulaşıma açılmazsa, Avrupa başta olmak üzere pek çok bölgede uçakları havada tutacak jet yakıtı yalnızca altı hafta içinde tükenecek. IEA Başkanı Fatih Birol’un “karşılaştığımız en büyük güç krizi” olarak tanımladığı bu süreç, bilhassa kalkınmakta olan ülkeler üzerinde çok daha yıkıcı ekonomik sarsıntılar yaratma potansiyeline sahip.
Avrupa’nın jet yakıtı muhtaçlığının dörtte üçünü Orta Doğu’dan karşıladığı gerçeği, krizin merkez üssünü direkt batıya taşıdı. Havayolu devleri, boşalan depolar ve yükselen maliyetler karşısında şimdiden uçuş iptalleri için düğmeye bastı. Birtakım şirketler ise birinci savunma sınırı olarak bagaj fiyatlarına fahiş artırımlar yapmayı tercih etti. Lakin Birol’a nazaran boğazın şartsız formda trafiğe açılmaması, bu mahallî tedbirleri etkisiz kılarak ekonomik acıyı tüm dünyaya yayacak.
Savaşın gölgesinde kripto para ve askeri abluka
Krizin perde gerisinde ise diplomatik tansiyondan çok daha fazlası var. İran’ın boğazdan geçmek isteyen gemilerden kripto para cinsinden milyonlarca dolarlık “geçiş ücreti” talep ettiği argümanları, bölgedeki tansiyonu doruğa çıkardı. ABD cephesinde Lider Donald Trump’ın petrolü elde tutma dileği ve savaşın kazanıldığına dair telaffuzları sürerken, alandaki gerçekler İran’ın nükleer kapasitesini koruduğuna işaret ediyor. Dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği bu noktada, ABD donanması İran limanlarına yönelik sert bir abluka uyguluyor.
Barış umutları ise, bugün yaşanan ve Hürmüz Boğazı’nın açılması ile sonuçlanan gelişmelerle birlikte yeterlice yeşermiş surumda. Tekrar de, Washington Post’un datalarına nazaran bölgeye 10 bin yeni asker ve devasa bir uçak gemisi filosu gönderen ABD idaresi, stratejik Hark Adası’na operasyon ihtimalini masada tutuyor.
