Modern ömrün en sessiz ancak en derin hislerinden biri olan yalnızlık, yalnızca ruhumuzu değil zihnimizin işleyişini de direkt etkiliyor. Bilim dünyasında uzun müddettir tartışılan “Yalnızlık bunamaya yol açar mı?” sorusu, Aging and Mental Health mecmuasında yayımlanan kapsamlı bir çalışmayla yeni bir boyut kazandı.
65 ile 94 yaş ortasındaki 10 binden fazla yetişkinin altı yıl boyunca izlendiği araştırma, yalnızlık hissi ile hafıza problemleri ortasında bir bağ olduğunu doğrulasa da bu durumun tek başına bir hastalık nedeni olmadığını gösteriyor. Yalnızlığın tesirlerini gerçek anlamak için bilişsel gerileme ile demans ortasındaki ince çizgiyi uygun kavramak koşul. Zihinsel fonksiyonların genel olarak yavaşlaması manasına gelen bilişsel gerileme, her vakit bir hastalık habercisi değil. Demans ise Alzheimer üzere rahatsızlıkları kapsayan ve bireyin bağımsızlığını büsbütün kısıtlayan bir tabloyu söz ediyor. Araştırma sonuçları, kendisini yalnız hisseden bireylerde unutkanlığın daha sık görüldüğünü kanıtlasa da bu hissin tek başına bir insanı demans hastası yaptığına dair somut bir ispat sunmuyor.
Aslında yalnızlık nadiren tek başına geliyor; çoklukla diyabet, yüksek tansiyon yahut depresyon üzere kronik sıhhat problemleriyle kol kola geziyor. Örneğin diyabetin beynin güç sürece biçimini bozması, hafızadaki zayıflamanın gerçek sorumlusu olabilir. Bu nedenle uzmanlar, her unutkanlığı direkt ağır bir hastalıkla bağdaştırmanın yersiz bir panik yarattığı görüşünde birleşiyor.
Sosyal bağlar beyni koruyan birer kalkan
Araştırmanın en dikkat cazibeli yanlarından biri de yalnızlığın öznel yapısını ortaya koyması. Toplumsal bağların güçlü olduğu sanılan Güney Avrupa ülkelerinde bile yalnızlık oranlarının yüksek çıkması, etrafınızdaki insan sayısından fazla o bireylerle kurduğunuz bağın kalitesinin kıymetini vurguluyor. Umut verici olan haber ise şu; beynimiz epeyce dirençli ve esnek bir yapıya sahip. Yalnızlığa bağlı gelişen hafıza meseleleri, kişi toplumsal hayata yine karıştığında ve güçlü bağlar kurduğunda düzgünleşme gösterebiliyor.
Sağlık uzmanları, artık yalnızca zeka yahut hafıza testleriyle yetinmeyip toplumsal etkileşimlerin de bir sıhhat parametresi olarak değerlendirilmesini öneriyor. Toplumsal bağları güçlendirmek, tıpkı istikrarlı beslenme yahut tertipli idman üzere gözetici bir tıp metodu olarak kabul edilmeli. Velhasıl yalnızlık tek başına sizi demans hastası yapmıyor lakin zihinsel sertliğinizi korumak için toplumsal bir hayatın vazgeçilmez olduğu bir kere daha anlaşılıyor.
