Fizik kanunları, yeşil alanlardaki alışkanlıkları büsbütün değiştirecek bir gelişmeyi ortaya koymuş durumda. Büyük turnuvalarda her vakit odak noktası olan resmi maç topları, bu sefer laboratuvardaki rüzgar tüneli testlerinde beklenmedik sonuçlar verdi.
Bilim insanlarının son çalışmaları, yüzey tasarımı yenilenen ve Dünya Kupası’nda kullanılacak yeni modelin havada hareket ederken oyuncuların alışık olduğu aralara ulaşamadığını gösteriyor. Tasarımcıların denetimi artırmak için uyguladığı teknikler, alanda değişik bir fizikî maniyle sonuçlanıyor.
Laboratuvarda yapılan rüzgar tüneli testleri, topun aerodinamik yapısındaki değerli bir sorunu su yüzüne çıkardı. University of Puget Sound bünyesinde çalışmalarını sürdüren fizikçi Dr. John Eric Goff, bu yeni dizaynın “sürtünme krizi” ismi verilen durumu çok erken yaşadığını söz ediyor. Olağan kaidelerde havada süzülen bir futbol topunun etrafında ince bir hava katmanı meydana gelir. Bu katman belirli bir sürat sonuna ulaştığı an türbülans formuna giriyor. Yüzeyi büsbütün pürüzsüz olan toplarda bu kırılma noktası tam da futbolcuların en sık kullandığı şut suratlarına denk geliyor. Haliyle topun rotasını kestirim etmek zorlaşıyor.
Bahsi geçen tehlikeyi engellemek isteyen üreticiler, Trionda isimli modelde yalnızca dört panel kullanarak pürüzsüz bir profil hedeflemişti. Lakin geçmişteki Jabulani modelinde yaşanan havada denetimsizce süzülme kabusunun tekrarlanmaması ismine, bu defa panellerin üzerine derin oluklar ve pürüzlü dokular işlendi. Bu pürüzlü yapı, kırılma noktasını saatte 43 kilometre üzere epeyce düşük bir sürate indirmeyi başarıyor. Bu durum topun havada ani ve tuhaf istikamet değişimleri yapmasını engellese bile beraberinde büyük bir performans kaybı getiriyor.
Menzil 10 metre kısalıyor
Yapılan hassas ölçümler, topun istikrarlı uçuşu için ödenen bedeli gözler önüne sermiş durumda. Dr. Goff, yeni modelin son 20 yılda üretilen tüm turnuva toplarına kıyasla çok daha yüksek bir hava direnciyle karşı karşıya kaldığını açıkladı. Bu durum pratikte şu manaya geliyor: Bir futbolcu topa her zamanki gücüyle vurduğunda, meşin yuvarlak havada beklenenden çok daha erken yavaşlıyor. Saniyede 35 metre süratle gönderilen bir Trionda, evvelki tertiplerde kullanılan Al Rihla yahut Brazuka modellerine kıyasla yaklaşık 10 metre daha kısa bir aralıkta yere düşüyor.
Bu menzil kaybı, bilhassa uzun pas tertiplerinde ve sert kaleye şutlarda oyuncuların ezberini bozacak cinsten. Kaleciler için rotası kestirim edilebilir bir top birinci başta avantaj üzere görünse de madalyonun öteki yüzü epey tehlikeli ayrıntılara sahip. Derin oluklar, oyuncuların topa olağandan çok daha fazla dönüş ivmesi, yani falso vermesini kolaylaştırıyor. Ortaya çıkan bu ekstra kavis ve dönüş tesiri, havada topun suratını apansız artırabiliyor. Haliyle kaleciler kendilerine yanlışsız gelen topun tarafını kestirmekte tekrar zorlanabilir. Oyuncuların bu yavaş fakat epeyce kıvrak yapıya ne kadar müddette adapte olacağı şimdiden merak konusu.
