Gezegenimizin dışına çıkan her insan, aslında milyonlarca yıllık evrimsel bir mirası da yanında taşıyor. Ayakları yerden kesilen astronotların en büyük gayreti sanılanın tersine yalnızca teknik arızalar yahut fizikî yorgunluk değil. Beynimiz, yer çekimiyle o kadar iç içe geçmiş durumda ki, mikro yer çekimi altında geçen aylar bile bu “aşağıya çekilme” hissiyatını zihnimizden söküp atamıyor. Uzay boşluğunda süzülürken dahi reflekslerimiz hala bir objenin yere düşeceği beklentisiyle hareket ediyor.
Dünya’ya dönen astronotların bazen bir bardağı masaya koymak yerine boşluğa bırakıvermesi, internet dünyasında çoklukla komik birer anekdot olarak karşımıza çıkar. Tom Marshburn üzere isimlerin yaşadığı bu “havada asılı kalma” beklentisi, aslında hudut sistemimizin ne kadar derin bir karmaşa içinde olduğunun ispatı. Yapılan son bilimsel çalışmalar, astronotların bu garip hareketlerinin kolay bir unutkanlıktan fazlası olduğunu ortaya koydu. Zihnimiz yeni ortama ahenk sağlamaya çalışırken, eski alışkanlıklarından vazgeçmek istemiyor.
Avrupa Uzay Ajansı çalışanı olan 11 astronot üzerinde yapılan ayrıntılı incelemeler, kavrama yeteneğimizin yer çekimiyle olan kopmaz bağını netleştirdi. Uzayda bir objeye dokunurken uygulanan kuvvetin ayarlanması, astronotlar için tam bir hesap kitap problemine dönüşüyor. Zira orada en ufak bir yanlış atak, eşyanın denetimsizce uzaklaşması demek. İşin enteresan yanı, aylar süren misyonlarda bile astronotların elleri, objeleri güya hala Dünya’daymış üzere sıkıca kavrama eğilimi gösteriyor. Journal of Neuroscience mecmuasında paylaşılan bulgular, insan beyninin yer çekimi algısını terk etmekte son derece inatçı davrandığını kanıtladı.
Bu süreç yalnızca zihinsel bir inattan da ibaret değil; bedenimizin içindeki navigasyon sistemi de büyük bir darbe alıyor. İç kulakta yer alan ve istikrarımızı sağlayan organlar, üst ve aşağı kavramlarının kaybolduğu bir ortamda tarafını bulamıyor. Christina Koch üzere deneyimli astronotların paylaştığı tecrübeler, kısa vadeli seyahatlerin bile istikrar sistemimizi uzun mühlet boyunca altüst edebileceğini gösteriyor.
Ay vazifeleri için yeni hazırlıklar
Hazırlığı ve data tahlili neredeyse yirmi yıl süren bu kapsamlı araştırma, gelecekteki Mars ve Ay seyahatleri için hayati bilgiler sunuyor. Bilhassa Ay yüzeyindeki düşük yer çekimi, beynin bu adaptasyon sürecini daha da karmaşık hale getirebilir. Bilim dünyası artık, farklı yer çekimi düzeyleri ortasında geçiş yapacak olan astronotların bu zihinsel çatışmayı nasıl aşabileceğine odaklanmış durumda. İnsan zihni kozmosun derinliklerine alışmaya çalışsa da, genlerine kazınan yer çekimi maddesiyle içten içe savaşmaya devam edecek üzere görünüyor.
