NASA’nın Maryland’deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde hummalı bir çalışma devri geride kaldı. Devasa turuncu güneş panelleri ve gümüş parıltılı gövdesiyle dikkat çeken Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, montaj sürecinin akabinde test etaplarını da muvaffakiyetle geçti.
Adını kurumun birinci bayan yöneticilerinden alan bu devasa müşahede konutu, kozmosun en karanlık sırlarını aydınlatmak gayesiyle fırlatılacağı günü bekliyor. Projenin bütçe sonları içinde kalması ve hedeflenen tarihten sekiz ay evvel tamamlanması ise bilim dünyasında başka bir sevinç yaratmış durumda.
Roman’ın 2,4 metrelik ana aynası birinci bakışta Hubble ile benzerlik gösterse de işleyiş usulü epey farklı. Bu yeni kuşak teleskop, tek bir karede Hubble’ın görebildiğinden yaklaşık 100 kat daha geniş bir alanı tarama kapasitesine sahip. Ortadaki farkı anlamak için NASA uzmanlarının verdiği örnek epey etkileyici: Hubble’ın 2.000 yılda tarayabileceği bir alanı Roman yalnızca bir yılda tamamlayacak. Üstelik elde edilecek imgelerin çözünürlüğü o kadar yüksek ki, bugün yeryüzünde bu kareleri tüm ayrıntılarıyla gösterebilecek bir ekran teknolojisi bulunmuyor.
Veri üretim suratı da bu devasa görüş açısını dayanaklar nitelikte. Hubble 35 yılda 400 terabayt data toplarken, Roman her yıl 500 terabaytlık dev bir arşivi dünyaya ulaştıracak. Bu durum astronomların gökyüzüne bakış açısını “nokta atışı” aramadan “panoramik gözlem” düzeyine taşıyor. Böylelikle süpernovalar yahut çarpışan nötron yıldızları üzere anlık gelişen olayları yakalamak çok daha kolay bir hal alacak.
Karanlık husus ve ötegezegen avı
Teleskobun asıl vazifesi, cihanın yüzde 95’ini oluşturduğu kestirim edilen karanlık husus ve karanlık gücün gizemini çözmek. Geniş Alan Enstrümanı (WFI) sayesinde binlerce galaksinin üç boyutlu haritası çıkarılacak. Bu harita, cihanın neden giderek hızlanarak genişlediğini anlamamıza yardımcı olacak.
Bunun yanı sıra “koronagraf” ismi verilen özel bir teknoloji sayesinde Roman, uzak yıldızların parlak ışığını bastıracak. Bu sayede yıldızının ışığında kaybolan sönük ötegezegenler direkt görüntülenebilecek.
Uzay koşullarına hazırlık için ekstrem ses ve sıcaklık testlerinden geçen teleskop, Eylül 2026’da SpaceX’in Falcon Heavy roketiyle yola çıkacak. Gaye ise Dünya’dan 1,5 milyon kilometre uzaktaki L2 noktasına ulaşarak cihanın tarihini tekrar yazmak…
