Gökyüzünde süzülen devasa savaş uçakları, omuzdan ateşlenen bir füzenin amacı olduğunda saniyeler içinde her şey değişebilir. Geçtiğimiz günlerde bir Amerikan F-15 Strike Eagle uçağının İran’da düşürülmesiyle başlayan ve pilotun kurtarılması ile sonuçlanan süreç de, askeri literatüre son yılların en büyük kurtarma operasyonlarından biri olarak geçmiş durumda.
150’den fazla hava aracının katıldığı, adeta bir sinema sahnesini andıran bu misyonda başarıyı getiren şey ise yalnızca devasa jetler değil, pilotun avucuna sığacak kadar küçük bir teknolojiydi. 2 bin metre yükseklikteki dağ yamaçlarında 50 saat süren hayatta kalma çabası, teknolojinin insan hayatı üzerindeki keskin hudutlarını bir kere daha çizdi.
Sessiz çığlığın dijital yankısı: CSEL teknolojisi
Zorlu arazi kaidelerinde mahsur kalan bir askerin en büyük düşmanı çoklukla sessizliktir. İşte bu noktada devreye giren “Muharebe Sağ Kalma Tahliye Belirleyici” (CSEL), telsiz gibisi imajının altında devasa bir irtibat ağı barındırıyor. Boeing tarafından geliştirilen ve 2009 yılından bu yana alanda faal olarak kullanılan bu aygıt, GPS ve uydu sistemleri üzerinden direkt komuta merkeziyle bağ kuruyor.
CSEL sisteminin en kritik özelliği, sesli konuşmanın riskli olduğu durumlarda çalışana yazılı iletileşme imkanı tanıması. Evvelden tanımlanmış ileti kalıpları sayesinde askerler, yerlerini aşikâr etmeden durumlarını bildirebiliyor. Ayrıyeten “TAG” ismi verilen özellik, kurtarma uçaklarıyla yerdeki üniteler ortasında bir çeşit dijital el sıkışması yaratarak istikamet ve uzaklık hesabını yanlışsız bir halde gerçekleştiriyor.
Kimlik doğrulama ve gizemli iddialar
Dağ yamacında saklanan bir albayın kurtarılma kıssası, bu aygıtın sunduğu güvenlik katmanlarını da gün yüzüne çıkartıyor. Operasyon sırasında takımlar, albayın sahiden o kişi olduğundan emin olmak için aygıt üzerinden ailesine dair özel sorular yöneltti. GPS sistemi, telsiz sessizliğine geçilse dahi uydulara periyodik sinyaller göndererek pozisyon bilgisini daima aktüel tuttu.
Öte yandan, operasyona dair kulislerde dolaşan “Ghost Murmur” efsanesi de dikkat alımlı. Yapay zeka takviyeli bu hayali sistemin, insan kalp atışlarını elektromanyetik darbeler üzerinden algılayabildiği sav ediliyor. Uzmanlar bu usul “bilim kurgu” senaryolarına aralı dursa da, arama kurtarma alanında yapay zekanın kapladığı alan her geçen gün genişliyor. Sonuçta ister yüksek teknoloji eseri sensörler olsun, ister avuç içi kadar bir terminal; çağdaş savaş meydanlarında hayatta kalmak, hakikat sinyali hakikat yere ulaştırmaktan geçiyor.
