Antarktika denilince akla gelen birinci şey uçsuz bucaksız buz kütleleri olsa da, bu beyaz örtünün altında Dünya’nın en uç noktadaki faal ateşi yanıyor. İsmini mitolojideki karanlıklar yaradanından alan Erebus Dağı, 3 bin 794 metrelik devasa gövdesiyle kıtanın en yüksek ve en güneydeki faal volkanı olarak gökyüzüne yükseliyor.
Sir James Clark Ross 1841 yılında burayı birinci keşfettiğinde, dondurucu soğuğun ortasında yükselen dumanlar kaşifleri hayrete düşürmüştü. Bugün de o dumanlar, gezegenimizin en ender jeolojik olaylarından birine tanıklık etmemizi sağlıyor. Dağın en zirve noktasında, 1970’li yılların başından beri sönmeyen dev bir lav gölü fokurdamaya devam ediyor. Yeryüzünde bu çeşit kalıcı lav göllerine sahip yalnızca beş nokta bulunması, Erebus’u bilim dünyası için adeta bir laboratuvar haline getirmiş durumda.
Kilometrelerce derinliğe uzandığı kestirim edilen bu ateş çukuru, kışın en karanlık aylarında bile etrafını kızıla boyamaktan vazgeçmiyor. Lakin bu dağı asıl özel kılan, yalnızca içindeki ateş değil, rüzgarla birlikte etrafa saçtığı pahalı zerreler.
Atmosfere saçılan 80 gramlık zenginlik
Yapılan hassas araştırmalar, volkandan yükselen gaz bulutlarının içinde çıplak gözle seçilmesi güç, mikroskobik altın kristalleri olduğunu kanıtladı. Yanardağ her gün yaklaşık 80 gram saf altını toz halinde atmosfere bırakıyor. Günlük pahası 6 bin doları bulan bu metalik tozlar, Antarktika rüzgarlarıyla bin kilometre uzağa kadar taşınabiliyor.
Tabii Erebus yalnızca cömert bir altın kaynağı değil; vakit zaman etrafa fırlattığı “volkanik bombalar” yani erimiş kaya kesimleriyle ne kadar tehlikeli olabileceğini de sıklıkla hatırlatıyor.
Volkanın sıcaklığı ile kıtanın dondurucu iklimi birleşince, ortaya “fumarolik” ismi verilen büyüleyici buz mağaraları çıkıyor. Gazların buzları içeriden eritmesiyle oluşan bu karanlık koridorlar, varsayım edilemeyecek kadar varlıklı bir ekosisteme sahip. 2013’te yapılan çalışmalarda, bu besinsiz ve güneş görmeyen mağaralarda 61 farklı mantar çeşidine rastlanması bilim topluluğunda büyük yankı uyandırdı. İşin tuhaf yanı, bu mantarların büyümesi için gereksinim duyduğu yağ ölçüsünün yüksek olmasıydı. Uzmanlar, bu durumun onlarca yıl evvelki keşif seferlerinden kalma bir kirlilik izi olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.
Özellikle kraterin çok yakınındaki Warren Mağarası üzere noktalar, hala araştırmacıların en çok merak ettiği bölgelerin başında. Antarktika cinsleriyle bu tehlikeli hoşluğu uzaktan seyretmek mümkün olsa da, altını toplama hayali kurmak yerine tabiatın bu hiddetli gücüne hürmet duymak en inançlı seçenek.
