“Houston, bir sorunumuz var.” Bu cümleyi daha evvel duymuş olma ihtimaliniz çok yüksek. Fakat büyük olasılıkla duyduğunuz yer, bir uzay aracı değil bir sinema salonuydu.
Apollo 13, Nisan 1970’te fırlatıldı. NASA o periyotta sıkıntı bir süreçten geçiyordu. Apollo 11’in ay seyahatinin akabinde kamuoyunun uzay programına ilgisi bariz biçimde düşmüş, Kongre bütçeyi kısmıştı. Astronotlar Jim Lovell, Jack Swigert ve Fred Haise bu atmosferde yola çıktı. Vazifenin ikinci gününde oksijen tanklarından birinin karıştırılması sırasında, kusurlu kablolama yüzünden büyük bir patlama oldu. Komuta modülü önemli hasar aldı, ay misyonu anında iptal edildi. Tek gaye kaldı: Üç adamı sağ salim konuta getirmek…
Filmin tarihi nasıl değiştirdiği
Ünlü direktör Ron Howard, bu krizi 1995’te beyazperdeye taşıdığında Tom Hanks‘e o ünlü cümleyi söyletti: “Houston, bir sorunumuz var.” Lakin asıl sorun oburdu. Birincisi, kazayı Houston’a birinci bildiren Lovell değil, Swigert’ti. İkincisi ve daha değerlisi, Swigert’in gerçekte kurduğu cümle bu değildi. Onun ağzından çıkan sözler şu biçimdeydi: “Tamam Houston, bir sorun yaşadık.“
Peki bu yanlışlık nereden geldi? 1974’te televizyon için çekilen bir drama üretimi, kusurlu repliği başlığında kullandı ve bu cümle yıllarca halkın zihnine işlendi. Howard gerçeği biliyordu; fakat izleyicilerin sinema salonuna beklentiyle geldiğini de biliyordu. Tarihi doğruluk yerine tanıdık olanı tercih etti.
Sonuç ise ortada. Gerçek bağlantı kayıtlarında geçmiş vakitte ve farklı bir ağızdan çıkan bu cümle, sinemanın eliyle şimdiki vakte ve öteki bir sese taşındı. Hafızamıza kazınan versiyon, hakikat olan değil; sinematik açıdan daha güçlü olan olarak kaldı.
Aslında uzay yarışının kendisi de benzeri bir çerçevede şekillendi. Kennedy, 1961’de Kongre’ye “Bu on yıl bitmeden aya bir insan indireceğiz” dedi; Sovyetler’e karşı açık bir meydan okumaydı bu. Sputnik 1957’de fırlatılmış, Gagarin 1961’de uzaya çıkmıştı. Amerika geriden geliyordu. Apollo 11 ile 1969’da Neil Armstrong aya adım attığında Kennedy çoktan hayatını kaybetmişti; lakin maksat tutturulmuştu.
Apollo 13 ise o büyük zaferin gölgesinde kalan, başarısız bir vazife olarak tarihe geçti. Ta ki yanlış bir replik, onu herkese hatırlatana dek…
