Doğada hayatta kalma gayreti, büyük oranda çevreyi gerçek algılama ve öteki canlılarla bağlantı kurma yeteneğine dayanıyor. Pasifik taşemeri yahut yıldız burunlu köstebek üzere kimi canlılar Dünya’yı hiç görmeden yollarını bulsa da, yeryüzündeki organizmaların ezici bir çoğunluğu ışık ve renkler sayesinde birbiriyle anlaşıyor.
Canlılar; göz kamaştırıcı kur yapma şovlarını, kusursuz kamuflaj yeteneklerini ve sürü halindeki organize taarruz stratejilerini büsbütün renkli görme yeteneklerine borçlu. Bilim dünyasının son araştırmaları ise hayvanların, kendi biyolojik yapılarına nazaran şekillenen son derece özel ve eşsiz birer görsel lisana sahip olduğunu gösterdi.
İnsan olarak bizim “görünür ışık” halinde tanımladığımız kavram, aslında elektromanyetik spektrumun küçücük bir diliminden oluşuyor. Etrafımızda algıladığımız tüm görünümleri ve renk tonlarını, gözlerimizde yer alan çubuk ve koni ismi verilen alıcı hücreler belirliyor. Lakin hayvanlar aleminde bu hücrelerin dağılımı çok büyük farklılıklara sahip. Örneğin peygamber devesi karidesi beşerden katbekat daha fazla renk alıcısına sahipken, sadık dostlarımız köpeklerde bu sayı çok daha düşük düzeyde. Sonuç olarak her tıp, içinde yaşadığımız Dünya’yı sözün tam manasıyla apayrı renklerle ve formlarla deneyimliyor.
Üstelik bu durum yalnızca renk tonlarıyla da sonlu değil; ren geyikleri yahut sıçrayan örümcekler üzere pek çok canlı, insan gözünün asla seçemediği ultraviyole (UV) ışınlarını bile rahatça görebiliyor. Bilim dünyasının saygın yayınlarından PLOS Biology mecmuasında yayımlanan yeni bir çalışma, büsbütün farklı görme sistemlerine sahip bu canlıların Dünya’yı tam olarak nasıl algıladığını birinci defa hareketli imgelerle ortaya koydu.
Hayvanların gözünden akıllı telefon kameralarına uzanan teknoloji
Bilim insanları aslında uzun vakittir çoklu spektral fotoğrafçılık teknikleri sayesinde hayvanların görüş açısını taklit etmeye çalışıyordu. Ancak bu eski formül, yalnızca hareketsiz fotoğraflarda ve çok özel laboratuvar ışıkları altında sonuç veriyordu. George Mason ve Sussex üniversitelerinden biyolog, bilgisayar dizayncısı ve istatistikçilerin bir ortaya gelerek kurduğu çok uluslu bir araştırma grubu, bu sonları büsbütün ortadan kaldıran devrimsel bir yazılım geliştirdi. Yeni sistem; özel üretim kıymetli donanımlara gereksinim duymadan; ortamdaki ışık yansımalarını, objelerin hareketlerini ve hayvanların göz yapısındaki hassasiyetleri hesaplayarak Dünya’yı bir hayvanın gözünden akan bir görüntü üzere kaydediyor.
Elde edilen sonuçlar ne kadar ileri teknoloji eseri olsa da, bu sistemi kurmak için aslında piyasada rahatça bulunabilen standart Sony a6400 kameralar, eski model bir Nikkor lens ve üç boyutlu yazıcıyla üretilmiş özel bir gövde kullanıldı. Düzeneğin kalbinde yer alan özel bir ışık bölücü ayna, lensten giren ışığın içindeki ultraviyole dalgalarını görünür ışıktan ayırarak iki farklı kameraya gönderiyor.
Kameralardan biri yalnızca morötesi ışınları kaydederken, oburu ise insanların gördüğü mavi, yeşil ve kırmızı renk kanallarını yakalıyor. Elde edilen tüm bu görüntü bilgileri, bilgisayar yazılımı sayesinde incelenmek istenen hayvanın göz hassasiyetiyle çarpıştırılıyor ve ortaya o canlının Dünya’yı anlık olarak nasıl gördüğünü gösteren birebir görüntüler çıkıyor.
Doğayı bir diğer canlının gözünden izleyebilmek, etraf temizliğinden av-avcı ilgilerine kadar şimdiye dek gözden kaçırdığımız pek çok ekolojik ayrıntısı anlamamızı kolaylaştırıyor. Bu yeni teknoloji, yalnızca akademik araştırmalarda değil, sinema kesimi ve tabiat belgesellerinde de yepisyeni bir çığır açma potansiyeline sahip. Belgesel direktörleri artık bir aslanın, kuşun ya da böceğin bakış açısını yapay efektlerle kestirim etmek yerine, izleyicilere büsbütün gerçeğe uygun, bilimsel olarak kanıtlanmış bir görsel tecrübe sunma talihi bulabilir. Dünya’yı algılama biçimimiz, bu teknoloji sayesinde insan merkezli olmaktan çıkarak tüm doğayı kapsayan kolektif bir vizyona dönüşüyor.
