Evcil hayvanların insanların ruh hali üzerindeki olumlu tesirleri öteden beri biliniyor. Lakin ağır gerilim altındaki anlarda bu durumun büsbütün istikamet değiştirmesi de mümkün. Canımız sıkıldığında ya da kendimizi baskı altında hissettiğimizde, teselliyi çabucak yanı başımızdaki patili dostlarımızda arıyoruz. Halbuki bilim insanları, bilhassa kediler konusunda beklenmeyen bir ikazda bulundu.
Hollanda Açık Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, gerilimli anlarda kedilere sarılmanın yahut onlarla ağır formda etkileşime girmenin insanı teselli etmek bir yana, durumu daha da kötüleştirebildiğini ortaya koydu. Uzmanlar, evcil hayvanlarla kurulan temasın ani gerilim anlarında sanıldığı üzere gözetici bir kalkan misyonu görmediğini belirledi.
Araştırma takımı, evcil hayvan sahiplerinin günlük omurdaki gerilim anlarında hayvanlarıyla nasıl etkileşime girdiğini anlamak için kapsamlı bir çalışma başlattı. İştirakçiler beş gün boyunca günde tam 10 defa ne hissettiklerini, o an neyle meşgul olduklarını ve hayvanlarıyla temas kurup kurmadıklarını rapor etti. Genel datalara bakıldığında, olağan vakitlerde kedi yahut köpekle vakit geçirmek insanlara ziyadesiyle olumlu güç veriyor. Fakat işin içine ani bir gerilim girdiğinde işler değişiyor.
Araştırmanın başyazarı Dr. Mayke Janssens, köpeklerle kurulan temasın ağır gerilim anlarında nötr kaldığını, yani olumsuz hisleri azaltmadığını belirtiyor. Kedilerde ise durum daha çarpıcı; gerilimli anlarda kedisiyle daha fazla ilgilenen sahiplerin negatif hislerinin çok daha sertleştiği, hatta kendilerini daha makûs hissettiği görülüyor.
Kedilerin uzaklıklı tabiatı ve evcilleşme sırrı
Bilim insanları bu durumun, kedilerin tabiatından ve beşerle kurduğu bağlantının yapısından kaynaklandığını düşünüyor. Köpeklere kıyasla kedilerle olan etkileşimler çoklukla daha pasif ve daha az talepkar bir seyir izliyor. Çalışmanın ortak müelliflerinden Dr. Sanne Peeters, stres anında kediyle ağır bir bağ kurmaya çalışmanın şahısta duygusal olarak çok bir hassasiyet ve yüklenme yarattığını, bunun da gerilim anında gereksinim duyulan sakin takviye arayışıyla uyuşmadığını tabir ediyor. Kedi yahut köpek beslemek beşere yalnız olmadığını hissettiriyor ve olağanüstü bir arkadaşlık duygusu sunuyor olsa da, bu yarar, gerilimin tam olarak meydana geldiği o kriz anında işe yaramıyor. Hayvanın yalnızca odada sessizce var olması, onunla zorla bağ kurmaya çalışmaktan çok daha fazla duygusal yarara sahip.
Macaristan’daki Eötvös Loránd Üniversitesi’nin yaptığı bir öteki bağımsız araştırma da kedilerin bu bağımsız ve aralı tutumunu destekleyen cinsten. Uzmanlar; eğitimsiz köpeklerin, kedilerin ve şimdi iki yaşında bile olmayan bebeklerin, tanıdıkları bir insanın kayıp bir eşyayı ararken verdikleri yansıları ölçtü. Testler sonucunda çocukların ve köpeklerin dörtte üçünden fazlası eşyanın yerini göstererek ya da onu şahsen getirerek beşere yardım etmeye çalıştı. Kediler ise olup biteni yalnızca uzaktan izlemekle yetindi. Kayıp obje kendi en sevdikleri ödül maması ya da oyuncak olmadığı sürece kılını bile kıpırdatmayan kedilerin bu hali, tarihî gelişimleriyle açıklanabilir.
Bilim dünyası, köpeklerin tersine kedilerin binlerce yıl evvel insan eliyle iş birliği için eğitilmediğini, bilakis kendi kendilerine yanımızda yaşamayı tercih ettiklerini hatırlatıyor. Sadece birebir meskeni paylaşıyor ve onlarla güçlü bir sevgi bağı kuruyoruz diye, kedilerden insanlarınkine misal ani bir yardım yahut empati refleksi beklemenin biyolojik olarak haksızlık olduğunu artık daha güzel anlıyoruz. Hasebiyle iş yerinde ya da günlük hayatta çok bunaldığınız bir an yaşarsanız, kedinizi zorla kucağınıza alıp teselli beklemek yerine, ona yalnızca uzaktan bakıp kendinizi sakinleştirmek için diğer bir yol denemek çok daha mantıklı bir seçenek olabilir.
