Massachusetts Amherst Üniversitesi bilim insanlarının geliştirdiği nanopartikül tabanlı yeni bir aşı, fareler üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda melanom, pankreas ve üçlü negatif göğüs kanseri üzere kuvvetli üç kanser cinsini önledi. Hatta yalnızca önlemekle kalmadı, birebir vakitte kanserli hücrelere maruz kalındığında dahi tümör yayılımını durdurmada büyük bir potansiyel sergileyerek kanser tedavilerinde de işe yarayacağının sinyallerini verdi.
Kanser aşıları, son yıllarda bilim dünyasında en çok umut vadeden araştırma bahislerinden biri. Rahim ağzı kanserini önlemedeki inanılmaz bir muvaffakiyet gösteren HPV aşısının dışında da pek çok farklı çalışma bulunuyor. Bu gelişim, bulaşıcı olmayan bir hastalığa karşı aşı geliştirmenin karmaşık yapısını göz önüne alındığında, elde edilen son sonuçları daha da dikkat cazip kılıyor.
Aşının tesir düzeneği, klâsik aşıların temel bileşenleri olan antijen (bağışıklık reaksiyonunu tetikleyen hedef) ve adjuvan (bağışıklık sistemini harekete geçiren yardımcı) bileşenlerini nanopartikül platformunda birleştirmesiyle öne çıkıyor. Araştırmacı takım, geliştirdikleri aşıyı, “süper adjuvan” olarak isimlendirilen, bağışıklık sisteminin birden fazla yolunu tıpkı anda aktive edebilen özel bir formülasyonla farklılaştırdı.
Çalışmada belirtilene nazaran takım, nanopartikülleri birebir anda iki farklı adjuvanı ve antijeni iletecek halde tasarlamayı başardı. Çalışmanın baş muharriri Griffin Kane, bu formülasyonun doğuştan gelen bağışıklık hücrelerini tedavi ettiğinde ağır bir aktivasyona yol açtığını, bunun da tümör öldürücü T hücrelerinin harekete geçmesini tetiklediğini belirtiyor.
Yazışma müellifi Prabhani Atukorale ise, “Bu nanopartikülleri, kansere mahsus antijenlerle birleşen çoklu yol aktivasyonu yoluyla bağışıklık sistemini harekete geçirecek halde tasarlayarak, tümör büyümesini harika sağkalım oranlarıyla önleyebiliriz” diyor.
Etkileyici sonuçlar: Kanserden korunma ve metastazla savaş
Nanopartikül aşısı, farklı kanser tiplerine karşı test edildi. Birinci denemede, uygun tanımlanmış bir melanom antijeniyle aşılanan farelerin %80’i, kanser hücrelerine maruz bırakılmalarına karşın 250 günlük çalışma mühletince tümörsüz kalırken; aşılanmamış denetim kümesindeki tüm fareler 35 gün içinde kansere yenik düştü.
Daha sonra takım, antijen olarak faal tümörlerden alınan meyyit kanser hücrelerini (tümör lizatı) kullanarak deneyi tekrarladı ve sonuçlar yeniden umut vericiydi. Pankreas kanseri aşılanan farelerin %88’inde, üçlü negatif göğüs kanseri aşılanan farelerin %75’inde, melanom aşılanan farelerin %69’unda tümör gelişimi engellendi.
Araştırmacılar, bu aşıyla elde edilen bağışıklık yansısının, tümör oluşumunu engellemenin yanı sıra, kanserin bedenin öteki bölgelerine yayılması olan metastazı durdurma potansiyeli de taşıdığını vurguluyor. Atukorale, kanserden nedenli ölümlerin büyük çoğunluğunun metastazlardan kaynaklandığını ve bu aşının “hafıza bağışıklığı” sağlayarak sistemik muhafaza oluşturduğunu belirtiyor.
Bu heyecan verici çalışma, Cell Reports Medicine mecmuasında yayımlandı ve buluşu ticari esere dönüştürmek emeliyle NanoVax Therapeutics isminde bir teşebbüs kurulduğu belirtiliyor.
