Küresel iktisatların en kıymetli gündem unsurlarından biri haline gelen dijital pazarlarda tekelleşmenin önlenmesi ve rekabetin tesisi, Birleşik Krallık’ta somut bir adımla karşılık buldu. Birleşik Krallık Rekabet Otoritesi (CMA), Apple ve Google’ın taşınabilir işletim sistemleri, uygulama mağazaları ve tarayıcılar üzerindeki geniş hakimiyetine yönelik yeni kararlar aldı.
Bu düzenlemeler, Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ile misal maksatları paylaşarak, büyük teknoloji şirketlerinin piyasadaki baskın pozisyonunu sınırlamayı ve tüketicilere daha fazla seçenek sunmayı amaçlıyor.
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emin Köksal, bu kararların global rekabet otoritesinin kararlılığını net bir halde gösterdiğini söz etti. CMA, Apple ve Google’ı “Stratejik Pazar Statüsü”ne (SMS) tabi olarak belirledi ve bu platformlara yeni yükümlülükler getirdi. Köksal, bu adımın AB’nin DMA çerçevesinde “eşik bekçisi” (gatekeeper) olarak tanımladığı büyük teknoloji şirketlerine getirdiği kurallarla direkt paralellik gösterdiğini söylüyor. AB, bu kapsamda alternatif uygulama mağazalarına müsaade verme ve kullanıcılara tarayıcı ve arama motoru seçimi sunma üzere yükümlülükleri kararlılıkla uyguluyor.
Türkiye için yasal düzenleme çağrısı
Doç. Dr. Emin Köksal, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği’ndeki bu gelişmeleri yakından takip etmenin Türkiye için de kritik değer taşıdığını vurguladı. Köksal’a nazaran, Türkiye’de 2022 yılından bu yana üzerinde çalışılan ve AB’nin DMA yaklaşımından esinlenen dijital pazarlara yönelik yasal düzenleme taslağının bir an evvel yasalaşması, rekabetçi bir dijital ekosistem için temel bir gereklilik.
Taslak, kıymetli pazar gücüne sahip platformlara kendi içeriklerini önplana çıkartma yasağı, data birleştirme kısıtlamaları ve alternatif uygulama mağazalarına müsaade verme üzere önleyici yükümlülükler getiriyor. Ayrıyeten, ihlal durumunda global cironun yüzde 10’una kadar önemli cezalar öngörülüyor. Köksal, 5G üzere teknolojik atılımların, pazarların işleyişini düzenleyen çağdaş bir yasal altyapı ile desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi. Bu sayede hem lokal girişimcilerin büyümesi için adil bir oyun alanı yaratılabileceği hem de tüketicilerin yenilikçi hizmetlere daha yeterli şartlarda erişmesinin sağlanabileceği belirtiliyor.
5G altyapısı ve yasal düzenleme ilişkisi
Türkiye’de kısa müddet evvel yaklaşık 3 milyar dolarlık bir bedelle tamamlanan 5G ihalesine de değinen Emin Köksal, 2026 yılında hayata geçecek bu altyapının, akıllı fabrikalar, otonom araçlar ve telesağlık üzere alanlarda yeni fırsatlar yaratacağını söz etti.
Ancak Köksal, teknolojik altyapıya yapılan yatırımın, bu altyapı üzerinde işleyecek pazarların adil ve rekabetçi bir yapıya kavuşturulmasıyla tamamlanması gerektiğini belirtti. Köksal, “Hızlı bir otoyol inşa etmek ne kadar kıymetliyse, o otoyolda muhakkak araçların tekelleşmesini önleyecek trafik kurallarını koymak da o kadar hayati. Aksi halde, güçlü altyapının getireceği yararlar sonlu kalacak ve birkaç büyük platformun elinde yoğunlaşacak” diyerek yasal düzenlemenin değerini bir sefer daha vurguladı.
