Yaklaşık bir yıldır süren ve sonuç alınamayan görüşmelerin akabinde, TikTok’un çatı şirketi ByteDance’in Donald Trump’ın sunduğu muahedeyi kabul ettiği öne sürülüyor. Bu mutabakatla birlikte uygulamanın ABD’deki sahiplik yapısı esaslı biçimde değişiyor ve çoğunluk payı ABD merkezli yatırımcıların eline geçiyor.

Anlaşmanın imzalanması, TikTok’u haber, cümbüş, toplumsal etkileşim ve gelir kaynağı olarak kullanan milyonlarca Amerikalı için uzun müddettir devam eden meçhullüğü sona erdiriyor. Trump’ın daha evvel uygulamayı reddettiği lakin Kongre’nin “ulusal güvenlik açısından kritik” diyerek Yüksek Mahkeme’yi ikna ettiği yasa kapsamında, satış gerçekleşmeseydi TikTok’un ABD’de yasaklanması gündeme gelebilirdi.

ByteDance algoritmayı elinde tutuyor

Reuters’ın aktardığına nazaran muahedenin koşulları, Trump’ın Eylül ayında tartışmalı biçimde doğruladığı bilgilerle örtüşüyor. Buna nazaran ByteDance, TikTok’un en kritik bileşeni olan algoritmanın mülkiyetini elinde tutmaya devam edecek.

Ancak ABD’li yatırımcılar ve ortaklar — Oracle, Silver Lake ve Abu Dabi merkezli MGX üzere — bu algoritmayı lisanslama yoluyla kullanacak. Bu yapı, uygulamanın ABD operasyonlarının Çin’den bağımsız biçimde yürütülmesini amaçlıyor.

Sahiplik dağılımı ve idare yapısı

Yeni düzenlemeye nazaran TikTok’un yüzde 80,1’i ABD’li yatırımcıların denetimine geçerken, ByteDance yüzde 19,9’luk bir hissesi ve idare şurasındaki yedi koltuktan birini elinde tutacak.

ABD bilgilerinin Çin’in erişiminden büsbütün izole edilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda Oracle, Reuters’ın sözüyle “güvenilir güvenlik ortağı” rolünü üstlenecek. Şirket, Amerikalı kullanıcıların datalarının gözetlenmesini yahut algoritmanın siyasi propaganda gayesiyle manipüle edilmesini engellemekten sorumlu olacak.

ABD dataları Oracle’a emanet

TikTok CEO’su Shou Zi Chew, çalışanlara gönderdiği ve Reuters tarafından incelenen bir notta, tüm ABD kullanıcı bilgilerinin Oracle tarafından yönetilen, ABD hudutları içindeki inançlı bir bulut altyapısında saklanacağını doğruladı. Chew’e nazaran, bu dataların korunmasında en son sorumluluk Oracle’a ilişkin olacak.

“Ortak girişim” modeli

Chew, muahedeyi bir “ortak girişim” olarak tanımlıyor. Buna nazaran ABD merkezli yeni şirket; data güvenliği, algoritma müdafaası, içerik moderasyonu ve yazılım kontrolü üzere kritik hususlarda bağımsız yetkiye sahip olacak.

ByteDance ise global eser uyumluluğu ile e-ticaret, reklam ve pazarlama üzere ticari faaliyetleri farklı bir yapı altında yönetmeye devam edecek.

Beyaz Saray sessizliğini koruyor

Trump’a nazaran bu muahede, “sat ya da yasaklan” maddesine tam ahenk sağlıyor. Lakin Beyaz Saray, muahedenin ayrıntılarıyla ilgili şimdi resmi bir açıklama yapmış değil. Reuters’a konuşan kaynaklara nazaran Trump idaresi, soruları direkt TikTok’a yönlendiriyor.

Anlaşmanın 22 Ocak’ta resmen tamamlanması halinde, ABD merkezli yeni TikTok şirketinin pahasının yaklaşık 14 milyar dolar olacağı belirtiliyor. Bu bilgi, Eylül ayında Lider Yardımcısı JD Vance tarafından paylaşılmıştı.

Kongre’den sert reaksiyonlar gelebilir

Anlaşmanın tamamlanmasının akabinde, bilhassa Cumhuriyetçi kanattan ağır bir kontrol süreci başlaması bekleniyor. Kimi milletvekilleri, bu yapının ulusal güvenlik risklerini nitekim ortadan kaldırıp kaldırmadığından emin değil.

Çin’in algoritma üzerindeki dolaylı tesiri, tenkitlerin merkezinde yer alıyor. Eleştirmenlere nazaran Trump, bu mutabakatla Çin’in gelişmiş teknolojisini ABD’ye ihraç etmesine fiilen onay vermiş oluyor.

Cumhuriyetçi Senatör Chuck Grassley, muahedenin yasal çerçeveyi ihlal etmesi halinde sert bir tavır alacağını açıklarken; Temsilciler Meclisi Çin Seçim Komitesi Başkanı John Moolenaar’ın da gelecek yıl TikTok’un ABD yöneticileriyle bir oturum düzenlemeyi planladığı belirtiliyor.

“Milyarder devralması” eleştirisi

Demokrat Senatör Elizabeth Warren ise muahedeyi sert sözlerle eleştiriyor. Warren’a nazaran Trump, TikTok’un denetimini “milyarder dostlarına” devrederek kullanıcıların izledikleri içerikler üzerindeki gücü daha da dar bir etrafa teslim etmiş durumda.

Trump’ın, kendi seçtiği yatırımcıların algoritmayı “yüzde 100 MAGA” olacak formda düzenleyebileceğini ima etmesi de bu kaygıları güçlendirdi. Warren, mutabakatın tüm kaideleri açıklanana kadar soru işaretlerinin süreceğini söylüyor.

2026’da TikTok değişebilir mi?

Anlaşmanın detayları şimdi kamuoyuyla paylaşılmadığı için TikTok’un ABD’deki geleceği belirsizliğini koruyor. ByteDance cephesi mevzuyla ilgili yorum yapmazken, The Information’ın Temmuz ayında yayımladığı bir habere nazaran yaklaşık 170 milyon ABD’li kullanıcının yeni, ABD merkezli TikTok uygulamasına taşınması teknik sıkıntılara ve yanlışlara yol açabilir.

Bu da 2026 prestijiyle TikTok tecrübesinin kullanıcılar için değerli ölçüde değişebileceğine işaret ediyor.