Bu teknenin kıssası aslında yaklaşık 2.400 yıl evvel, Demir Çağı’nda başlıyor. Yaklaşık 80 şahıstan oluşan bir deniz akıncısı kümesi, dört teknelik bir filoyla bugün Danimarka hudutları içinde yer alan Als Adası’na bir akın düzenliyor. Fakat saldırganlar bekledikleri zaferi elde edemiyor ve adalılar tarafından bozguna uğratılıyor. Zafer kazanan Als halkı, ilahlarına teşekkür etmek emeliyle bu teknelerden birini, içindeki silahlar ve kalkanlarla birlikte sığ bir bataklığa batırıyor. Oksijensiz ortam, ahşabı ve halatları binlerce yıl boyunca adeta dondurarak günümüze kadar ulaştırıyor.

Çam ormanlarının işareti ve uzak yolculuklar

1920’lerde bataklıktan çıkarılan Hjortspring teknesinin kökeni hakkında bugüne dek pek çok teori ortaya atıldı. Birçok uzman, gemide bulunan ahşap kapların Almanya’nın Hamburg bölgesindeki seramik dizaynlarıyla benzerlik göstermesinden ötürü, geminin bu bölge civarından geldiğine inanıyordu. Lakin Lund Üniversitesi’nden arkeolog Mikael Fauvelle ve takımı, teknenin çatlaklarını kapatmak için kullanılan katranı gelişmiş kimyasal yollarla tahlil ettiğinde gerçeğin çok daha farklı olduğunu buldu.

Yapılan incelemeler, su sızdırmazlığı sağlayan bu katranın hayvan yağı ve çam reçinesinden oluşan özel bir karışım olduğunu gösterdi. O devirde çam ormanlarının yalnızca muhakkak bölgelerde bulunduğunu belirten Fauvelle, bu kimyasal imzanın tekneyi Baltık Denizi’nin daha doğu kıyılarına, yani bugünkü Almanya ve Polonya sonuna yakın olan Rügen Adası’nın ötesine yerleştirdiğini söz ediyor. Şayet bu tez doğruysa, antik akıncılar yalnızca kıyı takibi yapmamış, açık denizi aşarak epeyce uzun ve tehlikeli bir yol kat etmişler.

Parmak izi sürprizi

Fotoğraf: Erik Johansson; 3D model: Sahel Ganji

Katranın içinde bulunan o muazzam parmak izi ise araştırmacılar için en büyük ödül oldu. Teknenin bakımını yapan yahut inşasında çalışan bir denizciye ilişkin olan bu iz, 2.400 yıl öncesinin insanıyla kurulan en direkt fizikî bağlardan biri. Parmak izinin kime ilişkin olduğunu tam olarak belirlemek güç olsa da bilim insanları, katrandan elde edilebilecek antik DNA örnekleriyle bu insanların kökenine dair daha derin bilgiler edinmeyi umuyor.

Teknenin halatları üzerinde yapılan karbon testleri, aracın milattan evvel 400 ile 160 yılları ortasına tarihlendiğini katılaştırdı. Bu çalışma yalnızca bir geminin nereden geldiğini değil, Demir Çağı’ndaki deniz savaşlarının kapsamını ve ticaret sistemlerinin ne kadar uzak uzaklıklara ulaştığını da tekrar tanımlıyor. Görünüşe nazaran antik denizciler, sandığımızdan çok daha cesaretli ve usta birer gezginlerdi.