Arkeologlar, Çin’de yaklaşık 4.000 yıl evvel kurulmuş eski bir kentin çabucak dışında insan kurban etme ritüellerine ilişkin 80 kafatasının bulunduğu bir çukur keşfetti. Kısa bir müddet evvel yayımlanan yeni bir araştırma, kurbanlarla ilgili şaşırtan bir gerçeği ortaya çıkararak, bu bireylerin on adedinden dokuzunun erkek olduğunu belirledi.
Nature mecmuasında 26 Kasım’da yayımlanan çalışmada, araştırmacılar Neolitik periyoda ilişkin bu toplumun toplumsal yapısını ve akrabalık bağlantılarını çözmek için antik Shimao kentinde ve uydu yerleşimlerinde bulunan iskeletlerden DNA tahlili yaptı. Shaanxi eyaletinde 2018 yılında keşfedilen, taş duvarlarla çevrili antik Shimao kenti, yaklaşık MÖ 2300 ile MÖ 1800 yılları ortasında iskan edildi. Yaklaşık 4 kilometrekarelik bir alana yayılan bu kentte, devasa bir basamaklı piramit, zanaatkârlık alanları ve iki mezarlık bulunuyordu.
Arkeologlar Shimao’da iki farklı insan kurban etme biçimi tespit etti: Birincisi, kentin kapısı yakınındaki “kafatası çukurlarına” gömülen, başı kesilmiş bireylerin kafataslarıydı. İkincisi ise, daha yüksek statüdeki bireylerin mezarlarına kurban olarak gömülen, ekseriyetle bayan olan daha düşük statüdeki bireylerdi.
Kapıdaki erkek kurbanlar, mezarlardaki bayan kurbanlar
Yeni çalışmada, araştırmacılar Shimao’nun Dongmen (Doğu Kapısı) temelinin altında bulunan çukurda keşfedilen kafataslarının biyolojik cinsiyetini belirlemek için DNA tahlilini kullandı.
Araştırmacılar, evvelki arkeolojik raporların bu kurbanları yüklü olarak bayan olarak tanımlamasının bilakis, yeni DNA sonuçlarının bayan yüklü olduğuna dair hiçbir delil göstermediğini yazıyor. Kafatası çukurunda incelenen kurbanların on adedinden dokuzu erkekti.
Bu bulgu, Shimao’da ve uydu yerleşimlerindeki seçkin mezarlarla bağlı kurbanlar çoğunlukla bayan olduğu için arkeologları şaşırttı. Çin Bilimler Akademisi’nden yapılan açıklamaya nazaran, “Çoğunlukla bayan kurbanların bulunduğu bu mezarlık ritüeli, Dongmen’de baş kesme ve toplu gömünün çoğunlukla erkekleri içermesiyle büsbütün zıtlık yaratıyor.”
Bu durum, Shimao’daki kurban ritüellerinin hayli yapılandırılmış olduğunu, cinsiyete mahsus rollerin farklı ritüel hedeflere ve pozisyonlara bağlı olduğunu düşündürüyor.
Ayrıca, araştırmacılar kurban edilen erkeklerin DNA’sını incelediklerinde, cetlerinin, yani soy ağaçlarının, seçkin mezar sakinlerinin atalarıyla karşılaştırıldığında rastgele bir farklılık göstermediğini buldu. Öteki bir deyişle kurbanlar, “dışarıdan gelen yabancılar” değildi.
Cinsiyete has kurban geleneklerinin kesin nedeni şimdi net olmasa da, araştırmacılar birtakım mümkün açıklamalar sunuyor. Mezarlık temelli kurbanların “ata hürmetini” temsil edebileceği ve bu ritüelde bayanların seçkin soyluları yahut yöneticileri onurlandırmak için kurban edilmiş olabileceği düşünülüyor. Öte yandan, kapı çukurundaki kafataslarının ise “duvarların yahut kapının inşasıyla ilgili bir ritüel ile temaslı olabileceği” iddia ediliyor. Bu, kentin güvenliğini ve gücünü simgeleyen bir inşaat kurbanı geleneği olabilir.
