Otomobil dünyasında son yıllarda süratle yayılan devasa dokunmatik ekran modası, her ne kadar araç içlerine fütüristik bir hava katsa da, sürüş güvenliği açısından önemli soru işaretleri yaratıyor. Washington Üniversitesi ve Toyota Araştırma Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen yeni bir çalışma, araç kullanırken dokunmatik ekranlarla uğraşmanın ne kadar riskli olduğunu somut datalarla ortaya koydu.
“Hareket Halindeki Ekranlar” başlığıyla yayımlanan araştırma, yüksek sadakatli sürüş simülatörlerine oturtulan iştirakçilerin göz hareketlerini, el maharetlerini ve gerilim düzeylerini anlık olarak takip ederek etkileyici sonuçlara ulaştı.
Araştırma sırasında şoförlerden, kent içi trafiğini andıran bir ortamda ilerlerken birebir vakitte ekrandan radyo istasyonunu değiştirmek yahut klima ayarlarıyla oynamak üzere kolay vazifeleri yerine getirmeleri istendi. Lakin bu “basit” görünen işler, şoförün dikkati yola odaklıyken hiç de kolay olmuyor. Datalar, hareket halindeyken dokunmatik ekrana dokunma isabet oranının ve süreç suratının, olağan durumlara nazaran yüzde 58 oranında azaldığını gösteriyor. Yani şoför, ekrandaki hakikat noktayı bulmaya çalışırken hem daha çok vakit kaybediyor hem de kusur yapma ihtimali artıyor.
Direksiyon hakimiyeti ve artan riskler
Dokunmatik ekranlarla girilen bu gayret, yalnızca yavaş süreç yapılmasıyla sonlu kalmıyor, aracın yoldaki gidişatını da etkiliyor. Çalışma, şoförlerin ekrandaki menüler ortasında kaybolduğu anlarda şeritten sapma oranlarının yüzde 40’tan fazla arttığını belirledi. Bu durum aslında tehlikeli bir döngüyü tetikliyor: Şoför ekrana bakmak için gözünü yoldan ayırıyor, parmağıyla gerçek ikonu tutturamayınca daha fazla odaklanmak zorunda kalıyor ve o esnada araç denetimi zayıflayarak kaza riskini artırıyor. Göz bebeklerindeki büyüme ve cilt iletkenliğindeki değişimler üzere fizyolojik işaretler, şoförlerin bu süreçte önemli bir bilişsel yük altına girdiğini ve gerilim düzeylerinin tırmandığını gösteriyor.
Otomobil üreticileri için her şeyi tek bir ekrana sığdırmak maliyet açısından epeyce cazip olsa da, tüketici yansıları ve güvenlik kuruluşlarının baskısı ibreyi aksine çevirmeye başladı. Birtakım üreticiler, silecek denetimi, buğu çözücü yahut ses ayarı üzere daha kritik işlevler için fizikî düğmelere geri dönüyor.
Araştırmacılar, araba şirketlerine menü derinliğini azaltmalarını ve en çok kullanılan özellikler için kişiselleştirilebilir fizikî tuşlar eklemelerini öneriyor. Daima değişen ve hassas dokunuş bekleyen bir dijital menünün, kas hafızasına yerleşen bir düğmenin yerini tutması pek mümkün görünmüyor. Gelecekte sistemlerin daha akıllı hale gelmesi ve şoförün dikkatinin dağıldığını hissettiğinde butonları büyütmek üzere tedbirler alması planlansa da, şu an için en inançlı yol, gözü yoldan ayırmadan ulaşılabilen fizikî denetimlerden geçiyor.
