İnsanlık tarihinin en pahalı arşivlerini binlerce yıl boyunca bozulmadan saklama fikri artık bir bilim kurgu senaryosu olmaktan çıkıyor. ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Atlas Veri Storage, klasik manyetik bantlardan tam 1000 kat daha fazla bilgi depolayabilen sentetik DNA tabanlı yeni sistemini tanıttı.
Atlas Eon 100 ismi verilen bu teknoloji, aile fotoğraflarından bilimsel bilgilere, kültürel miraslardan dijital sanat yapıtlarına kadar “yeri doldurulamaz” her türlü dijital içeriği toz haline getirilmiş DNA sarmallarında koruma ediyor. Şirket, bu usulün çağdaş data depolama krizine karşı sonuncu tahlil olduğunu savunuyor.
Sistemin çalışma mantığı aslında epeyce kolay bir çeviri sürecine dayanıyor. Dijital dünyadaki tüm datalar 1 ve 0’lardan oluşurken, DNA da dört temel kimyasal bazın (A, C, G ve T) diziliminden meydana geliyor. Bilgisayar kodları bu bazlarla eşleşiyor ve ortaya çıkan yapay DNA dizilimleri sentezlenerek küçük çelik kapsüllere yerleştiriliyor. Sadece bir litrelik bir DNA çözeltisinin içine tam 60 petabayt bilgi sığabiliyor. Bu da yaklaşık 10 milyar müzik yahut 12 milyon yüksek çözünürlüklü sinema manasına geliyor. Bu kadar bilgiyi klâsik sistemlerle saklamak isteseydik, dünyanın etrafını yarıdan fazla saracak uzunlukta manyetik bant kullanmamız gerekirdi.
Manyetik bantlar ve diskler tarih mi oluyor?
DNA depolamanın en büyük avantajı, vakte karşı gösterdiği inanılmaz direnç olarak öne çıkıyor. Bugün kullandığımız CD ve DVD’ler ortalama 30 yıl, hard diskler ise yalnızca 6-7 yıl içinde bozulma belirtileri gösteriyor. Manyetik bantlar bile nem ve sıcaklık denetimli ortamlarda en fazla on yıl dayanabiliyor. Halbuki DNA, uygun şartlarda binlerce yıl yapısını koruyor. Atlas’ın geliştirdiği 1,8 santimetrelik çelik kapsüller, yüksek sıcaklıklara ve ofis ortamındaki yıpranmalara karşı harikulâde bir güvenilirlik sunuyor. Ayrıyeten bir bilgiyi yedeklemek istediğinizde, biyolojik enzimler kullanarak birkaç saat içinde milyarlarca kopya üretilebiliyor.
Ancak bu devrimsel teknolojinin önünde şimdi aşılması gereken önemli pürüzler var. Bir fotoğrafı hard diske kaydetmek saniyeler sürerken, datayı sentetik DNA’ya dönüştürmek günler alabiliyor. Ayrıyeten bu bilgiyi geri okumak, yani dizilemek hem çok maliyetli hem de hayli yavaş bir süreç gerektiriyor. Bilim dünyasından birtakım uzmanlar, teknik olarak etkileyici olsa da, DNA depolamanın şimdi ekonomik olarak makul bir noktada olmadığını savunuyor. Bilgiyi yazma maliyetleri rekabetçi bir düzeye inmediği sürece, bu teknolojinin geniş kitlelere ulaşması güç görünüyor. Yeniden de Atlas, teknolojinin Moore Yasası’ndan bile daha süratli geliştiğini ve DNA depolamanın önümüzdeki birkaç yıl içinde arşivcilikte yeni standart haline geleceğini sav ediyor.
