Uluslararası seyahat kısıtlamaları ve acil tahliye operasyonları, Afrika’da patlak veren yeni bir sıhhat krizinin akabinde tekrar dünya gündemine oturdu. Herkesin gözü Hantavirüs üzerinde yoğunlaşmışken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti merkezli başlayan yeni Ebola salgını tıp dünyasının en çok çekindiği ögelerden birini barındırıyor.
Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezi CDC’nin paylaştığı aktüel raporlar, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Paylaşılan datalara nazaran DKC sonları içinde şu ana kadar 10 mutlaklaşmış, 336 kuşkulu hadise tespit edildi. Virüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 88’e ulaştı. Üstelik salgının komşu ülke Uganda’ya da sıçraması sonucunda orada da iki olay ve bir mevt kayda geçti. Ortaya çıkan bu ağır tablo, mevcut dalgayı tarihteki en büyük 10 Ebola salgınından biri yapıyor.
Küresel boyutta tedbirler alınırken, bölgede insani yardım faaliyetlerine katılan Amerikalı bir hekimin da virüse yakalandığı açıklandı. 2023 yılından bu yana DKC’deki bir hastanede vazife yapan Doktor Peter Stafford, hafta sonu belirti göstermeye başlayınca çabucak karantinaya alındı. CDC, testi olumlu çıkan Stafford ile birlikte yüksek temaslı kategorisinde bedellendirilen eşini, dört çocuğunu ve bir meslektaşını tahliye etmek için düğmeye bastı. Takımın tam teşekküllü bir merkezde nezaret altında tutulması ismine Almanya’ya nakledilmesine yönelik acil bir operasyon başlatıldı. Virüsün milletlerarası alandaki yayılımını durdurmak isteyen ABD idaresi ise, son 21 gün içinde DKC, Uganda ve Güney Sudan’da bulunmuş olan yabancı ülke vatandaşlarının ülkeye girişini büsbütün yasakladı. CDC, bölgeden gelen öbür yolcuları da sıkı takibe almış durumda.
DSÖ’den global acil durum ilanı ve virüsün özellikleri
Gelişmeler üzerine pazar günü acil toplanan Dünya Sıhhat Örgütü, süreci “uluslararası kıymete sahip halk sıhhati acil durumu” ilan etti. Kurum her ne kadar şu an için global bir pandemi riski görmediğini açıklasa da mevcut risklerin hafife alınamayacağını söylüyor.
DSÖ Genel Yöneticisi Tedros Adhanom Ghebreyesus, virüsün farklı noktalarda birbiriyle bağımsız formda belirmesinden büyük tasa duyduklarını aktardı. Sıhhat çalışanlarının hayatını yitirmesi ve uzak hadiseler ortasında bağ kurulamaması, virüsün iddia edilenden çok daha süratli yayıldığı ihtimalini güçlendiriyor. Uzmanlar, açıklanan resmi sayıların buz dağının yalnızca görünen kısmı olabileceği görüşünde birleşti. Bölgedeki insani kriz ortamı, ağır nüfus hareketleri ve kontrolsüz lokal sıhhat merkezleri de yayılım suratı üzerindeki olumsuz etkiyi artırıyor.
Salgını tıp dünyası için asıl korkutucu kılan nokta ise arkasındaki virüs suşu. Mevcut ölümlere, tıp literatüründe şimdi klinik olarak onaylanmış bir aşısı ya da tedavisi bulunmayan az “Bundibugyo” suşu yol açıyor. Tarihte yalnızca üçüncü defa insanlarda görülen bu tıp, bulaştığı bireylerin yüzde 25 ila 50’sini hayattan koparacak kadar ölümcül bir potansiyele sahip.
İnsan sıhhatini tehdit eden dört farklı Ebola tipi ortasında en yaygın olan “Zaire” çeşidine karşı geliştirilen aşılar mevcutken, Bundibugyo suşu karşısında modern tıp şimdi bir deva üretebilmiş değil. Hayvanlardan insanlara geçen bu amansız virüs; şiddetli kusma, ishal ve iç kanamalarla seyreden ağır bir kanamalı ateşe neden oluyor. Beden sıvıları aracılığıyla beşerden beşere bulaşan hastalığın kuluçka mühleti ise 21 günü bulabiliyor.
