Avrupa Uzay Ajansı (ESA), gelecekte Dünya’yı vurması kaçınılmaz olan devasa bir muhteşem güneş fırtınasına karşı hazırlıklarını en üst düzeye taşıdı. Almanya’nın Darmstadt kentindeki misyon denetim merkezinde gerçekleştirilen tatbikat, şimdiye kadar kaydedilen en güçlü jeomanyetik fırtına olan 1859 Carrington Olayı’na rakip olabilecek bir senaryoyu simüle etti.
Hiçbir uzay aracının hasarsız kalmadığı sonuçlar, uzay çağının en büyük kabusunu gözler önüne seriyor. Kasım ayında fırlatılması planlanan Sentinel-1D misyonu öncesinde uzay aracı operasyonlarını ve uzay hava şartlarına hazırlığı test etmek için tasarlanan bu tatbikatta, Güneş adeta üç etaplı bir tehdit oluşturdu.
Sentinel-1D Uzay Aracı Operasyonları Müdür Yardımcısı Thomas Ormston, bu türlü bir olayın meydana gelmesi durumunda “iyi bir tahlil yolu olmadığını” belirterek, gayelerinin uyduyu inançta tutmak ve hasarı mümkün olduğunca sınırlamak olduğunu söyledi.
Güneş’ten gelen üçlü tehdit
Simülasyon, bir güneş üstün fırtınasının yörüngedeki uydulara ve yerdeki altyapıya nasıl ziyan verebileceğini adım adım gösterdi. Birinci olarak, radyasyonu sırf sekiz dakika içinde Dünya’ya ulaşan muazzam bir güneş patlaması meydana geldi. Bu süratli radyasyon saldırısı, irtibat, radar ve uydu izleme sistemlerini anında bozdu.
Ardından, yüksek güçlü proton, elektron ve alfa parçacıklarından oluşan bir yağmur yörüngedeki uzay araçlarına çarptı. Bu çarpışma, uydularda yanılgılı okumalara, data bozulmasına ve potansiyel donanım hasarına yol açtı.
Yaklaşık 15 saat sonra, Güneş’ten fırlayan büyük bir koronal kütle atımı (CME), Dünya’nın manyetik alanına şiddetle çarptı. Bu çarpışma sonucunda gezegenin üst atmosferi şişerek uydular üzerindeki sürtünmeyi inanılmaz bir formda, %400’e kadar artırdı. Bu durum, uyduları öngörülen yörüngelerinden çıkararak çarpışma riskini artırdı ve ömürlerini kısalttı. Tıpkı fırtına, karada elektrik şebekelerini ve boru sınırlarını jeomanyetik güçle çok yükleme potansiyeli taşıyor.
Hiçbir uzay aracı inançta değil
ESA Uzay Hava Durumu Modelleme Koordinatörü Jorge Amaya, Güneş’in yaydığı bu muazzam güç akışının yörüngedeki tüm uydulara ziyan verebileceğini vurguladı. Amaya, “Carrington olayı büyüklüğünde bir patlama, alçak Dünya yörüngesindeki hiçbir uzay aracını inançta bırakmayacaktır” dedi.
Simülasyon, vazife kontrolörlerini gerçek vakitli, baskı altında kararlar almaya zorlayarak, bu türlü bir olayla nasıl başa çıkılacağı konusunda kıymet biçilmez fikirler veriyor. ESA bilim insanları, bu çeşit bir olayın kaçınılmaz olduğu konusunda emin. Sentinel-1D Simülasyon Lideri Gustavo Baldo Carvalho, “Önemli olan, bunun olup olmayacağı değil, ne vakit olacağıdır” diyerek acil hazırlık gereksiniminin altını çizdi.
Kaçınılmaz olana hazırlanmak için ESA, izleme ağını genişletiyor ve 2031’de fırlatılacak olan Vigil görevine hazırlanıyor. Bu yeni uzay aracı, Güneş-Dünya L5 noktasında konumlanarak, yaklaşan güneş patlamaları hakkında daha erken ikazlar sağlayacak ve uzay araçlarının ve yer altyapısının süratle toparlanmasını sağlamayı amaçlayacak.
