NASA, 2024 yılında Artemis misyonlarında kullanılacak yeni jenerasyon Ay gezginleri (LTV – Lunar Terrain Vehicle) için üç farklı şirketi seçmişti. Bu üç dizayndan sırf biri, çok yıllı ve milyarlarca dolarlık NASA kontratını alarak Ay’a gönderilecek. Karar ise 2025’in sonunda açıklanacak.
Artemis vazifeleri adım adım ilerliyor. Artemis I, 2022’de insansız olarak Ay etrafında bir test uçuşu gerçekleştirmişti. Artemis II, Nisan 2026’da astronotları Ay’ın yörüngesine taşıyacak. Artemis III, 2027’nin ortasında astronotların Ay’ın güney kutbuna inişini hedefliyor. Artemis IV ise tarihte birinci sefer bir Ay uzay istasyonunun inşa edilmesini amaçlıyor. Bu misyon için net bir tarih açıklanmadı lakin NASA, şimdiden muhtemel bir Artemis V senaryosunu dahi planlıyor.
Üç dev tasarım: Eagle, FLEX ve Moon RACER
Lunar Outpost, geliştirdiği Ay aracı Eagle ile yarışıyor. Tasarım, çekilebilir römork yapısı ve arazi kabiliyetleriyle adeta bir uzay kamyonunu andırıyor. Venturi Astrolab ise esnek lojistik ve keşif manasına gelen FLEX aracıyla sahnede. Yüksek hareket kabiliyetiyle dikkat çekiyor. Son olarak Intuitive Machines, büyük tekerlekleri ve muhafaza kafesi ile agresif bir arazi aracı görünümü sunan Moon RACER dizaynıyla yarışta.
Lunar Outpost’un Eagle LTV modeli, astronotların hacimli uzay kıyafetleriyle bile rahatlıkla kullanabileceği bir “uzay kamyonu” olarak tasarlanmış. Araçta geniş kokpit ve joystick denetim sistemi, kayalık topraklar için gelişmiş süspansiyon, Ay’da saatte yaklaşık 16 mil sürate çıkabilme, düşük şasi yapısı sayesinde devrilme riskinin azalması ve MOLLE gibisi modüler paneller ile süratli ekipman ekleme/çıkarma imkânı üzere özelliklere sahip.
Astrolab’ın FLEX aracı ise nal biçimindeki gövdesiyle yükleri altından kavrayıp taşıyabiliyor. Ayakta kullanım için uygun denetim alanı, joystick sayesinde dönme, yana kayma, anında geri istikamet değiştirme, araç altına gizlenebilen büyük hacimli yük kapasitesi (100+ ft³) ve çok soğuklara güçlü kompozit lastikler ve ısıtıcı sistemleri ile dikkat çekiyor.
Intuitive Machines’in Moon RACER modeli, görünüş olarak bir kum aracı (dune buggy) üslubunda. Hafif, süratli ve çevik joystick denetim yapısı, mikrometeor, güneş radyasyonu ve çok sıcaklık farklarına sağlam sistemler, bilim modülleri, güç üniteleri yahut vazife ekipmanlarını çekebilmek için towing odaklı tasarım ve düşük yerçekimli ortamda astronot kurtarma için özel vinç sistemine sahip.
NASA’nın kazanan araçtan beklentileri
NASA, seçilecek Ay aracının astronotların güvenliği, keşif kapasitesi ve Ay’da uzun periyodik hayatta kalma gereksinimlerini karşılamasını istiyor. LTV’nin hem astronotlu hem de büsbütün otonom biçimde çalışabilmesi mecburî. Üstelik Ay yüzeyinde yıllarca hizmet verecek kadar güçlü olmalı.
Araç, iniş bölgelerinden uzak kraterlere, buz oluşumlarının bulunduğu gölgelik alanlara ve bilimsel açıdan kritik noktalara uzun uzaklıklar kat edebilmeli. Bu nedenle NASA’nın aradığı esas özellikler:
Düşük yerçekiminde bile devrilmeyi önleyen yüksek stabilite
- Keskin kayalık ve engebeli yerler için güçlü süspansiyon
- Yüksek düzey otonom navigasyon sistemleri
- Astronotları koruyan güvenlik donanımları
NASA, Artemis programının uzun vadede Ay’da sürdürülebilir bir insan varlığı kurmayı hedeflediğini vurguluyor. Bu nedenle seçilecek LTV; bilim ekipmanı taşımadan gelecekteki Ay altyapısının çekilmesine, acil durum takviyesinden modüler misyon yapılarına kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir olmalı.
Görsel kaynağı: NASA/Bill Stafford
